AKCİĞER KANSERİ HASTALARINDA KANSER KÖK HÜCRESİNİN FARKLILAŞMA POTANSİYELLERİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KÖK HÜCRE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEDİNE DOĞAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Seçil Yılmaz
Eş Danışman: Tuğrul Tolga Demirtaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kanser, dünya çapında ikinci ölüm nedenidir ve bu kanser yükü hem topluma hem de sağlık sistemlerinde fiziksel ve finansal baskı oluşturmaktadır. Akciğer kanseri ise kansere bağlı ölümlerde ilk sırada yer almaktadır. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) ise akciğer kanserlerinin %85'ini oluşturmaktadır. Moleküler heterojenitesi fazla olan akciğer kanseri ve diğer kanser türleri ile yapılan çalışmalar umut vadediyor olsa da henüz kesin iyileştirici çözümler bulunmamaktadır. Bu yüzden kanserin tedavisi için alternatif tedavilere yönelim giderek artmaktadır. Kanserin arkasında itici güç olduğu düşünülen kanser kök hücresi (KKH) hedefli tedavi yaklaşımları, alternatif tedaviler arasında önemli bir noktadadır. KKH'lerin biyolojisini anlamak, tedavisi olabilecek yeni yollara ışık tutmayı sağlayacaktır. KKH'leri hedefleyen tedavilerdeki yaklaşımlardan biri olan farklılaşma tedavisinin, KKH'lerde farklılaşmayı uyararak kanser kitlesini azaltmak ve nüks etmeyi engelleyebilmek temel hedefleridir. Farklılaşma tedavisi çalışmalarının daha da ilerletilmesi için hem KKH biyolojisine dair hem de KKH' lerin farklılaşma potansiyellerinin anlaşılabilir kılınması büyük önem taşımaktadır. Sunulan tez çalışmanın amacı, akciğer kanseri hastalarından alınan KKH'lerin farklılaşma potansiyellerinin belirlenmesini kapsamaktadır. Bu kapsamda KHDAK hastalarından alınan tümör dokusunun primer kültürü sonrası floresan ile aktive edilmiş hücre ayrımı (FACS), flow sitometri, yöntemi ile izolasyonu sağlanan KKH'lerin in vitro ortamda adipojenik ve osteojenik farklılaşabilme potansiyellerinin gösterilmesi ve kanser tedavisinde alternatif tedavi yöntemlerinden biri olan farklılaşma tedavisine dair katkı sağlamak amaçlanmaktadır. Tez çalışmasının ilk aşamasında primer akciğer kanser hücrelerinden izole edilen KKH'lerin deneylerde kullanılmak için yeterli hücre sayısına ulaşınca kültürasyonu sağlanmıştır. Ardından, farklılaşma ortamları olan adipojenik ve osteojenik ortamlar ile muamele edilmiştir. Hücrelerin canlılığı Presto Blue analizi ile değerlendirilmiştir. Hücrelerin farklılaşma ortamlarındaki morfolojik değişiklikleri gün gün ışık mikroskobunda takip edilip kaydedilmiştir. Bunun yanı sıra immünohistokimyasal boyamalar ile de farklılaşma durumları incelenmiştir. Adipojenik farklılaşmanın değerlendirilmesi için farklı günlerde Oil Red O boyaması ile adipojenik farklılaşmanın göstergesi olan lipid damlacıkları boyanırken, osteojenik farklılaşmanın değerlendirilmesi için farklı günlerde Alizarin Red S boyaması ile osteojenik farklılaşmanın göstergesi olan hücre dışı mineralizasyon görüntülenmiştir. Aynı zamanda KKH'lerin farklılaşması, hücre biyolojisi alanında yeni ve güçlü bir yöntem olan Raman spektroskopisi ile belirlenen günlerde alınan ölçümler ile de değerlendirilmiştir. Bu çalışma kapsamında akciğer kanseri hastalarına ait KKH'lerin adipojenik ve osteojenik yönde farklılaşması başarı ile sağlanmıştır. Yapılan deneylerin değerlendirmesi ile primer akciğer hücrelerinden izole edilen KKH'lerin hastadan hastaya farklılaşma potansiyellerinin ve farklılaşma sürelerinin değiştiği görülmüştür. Yaptığımız çalışmada KKH'lerin farklılaştırılması kanser tedavisine alternatif tedavi olarak sunulan farklılaşma tedavisi ile ilgili olarak kanser biyolojisine katkı sağlamıştır. Farklılaşma potansiyellerinin hastalar arası farklılık göstermesi KKH hedefli tedavilerin kişiye yönelik olması gerektiğinin göstergesidir. Anahtar Kelimeler: Kanser kök hücresi, adipojenik farklılaşma, osteojenik farklılaşma, farklılaşma tedavisi