Anadolu halk mitlerinin televizyon ekranına yansıması: Şahmaran efsanesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA AYDEMİR
Danışman: ONUR ÖNÜRMEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anadolu mitolojisinde kendine önemli bir yer bulan Şahmeran ya da Şahmaran ismiyle anılan yılan gövdeli kadın/adam olarak bilinen bu mitolojik öğe sözel ve yazılı olarak günümüze kadar aktarılmıştır. Genel olarak şifanın ve iyiliğin temsili olan Şahmeran, insanoğlunun ihanetini anlatmaktadır. Efsanenin genel olarak Adana, Tarsus, Mardin gibi yörelerde geçtiği varsayılır. Yöreden yöreye göre farklı anlatımlarla hikâyelere konu edilen Şahmeran'ın kültürümüzde; evlerde süs eşyası, halı deseni, cam işçiliği gibi birçok alanda yansıması bulunmaktadır. Yazılı kültürde kendine geniş yer bulan şahmeran efsanesi sinema ve televizyon dizilerine de konu edilmiştir. Rahmi Kafadar'ın yönetmenliğini yaptığı 1972 tarihli Şahmaran filmi, Zülfü Livaneli'nin yönetmenliğini yaptığı 1993 tarihli Şahmaran filmi ve 23 Ocak 2023 tarihinde Netflix tarafından yayınlanan "Şahmaran" isimli dizi şahmeran efsanesinin uyarlamaları olarak ekrana getirilmiştir. Bahsi geçen sinema ve Netflix uyarlaması dizi ve filmler aracılığıyla masalların popüler kültür unsurlarıyla yeniden inşası incelenmiştir. İnceleme Vladimir Propp'un Masalın Biçimbilimi kuramı çerçevesinde incelenecek olup Göstergebilim analiz tekniğinden de faydalanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Şahmeran, Vladimir Propp, Kültür, Göstergebilim