Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ali Qasım Mohammed MOHAMMED
Danışman: Yüksel Çelik
Özet:
ÖZET ÇağdaĢ Ġslâm dünyasında belâgat çalıĢmaları, klasik Arap belâgat geleneğine dayanan, fakat modern düĢünceyle uyumlu, derinlikli ve kapsamlı bir yöneliĢ sergilemektedir. Bu yeni yöneliĢ, “modern belâgat çalıĢmaları” adıyla anılmakta olup, özellikle Kur‟ân-ı Kerîm‟in beyânî i„câzını ortaya koymaya odaklanmaktadır. Bu bağlamda Kur‟ân‟daki belâgat unsurları; üslup, yapı ve anlam çeĢitliliği açısından detaylı bir Ģekilde analiz edilmektedir. Bu çerçevede, modern dönemin önde gelen dil ve belâgat uzmanlarından biri olan Fadil Sâlih es-Sâmerrâî‟nin çalıĢmaları, dikkate değerdir. es-Sâmerrâî, klasik belâgat anlayıĢının ötesine geçen, daha geniĢ açılı ve çözümlemeye dayalı bir yaklaĢım benimsemiĢ; sade ve anlaĢılır bir üslupla, Kur‟ân‟daki ifâde inceliklerini sistematik bir biçimde ele almıĢtır. Eserleri ve televizyon programları, hem akademik çevrelerde hem de genel halk kitlesinde büyük ilgi görmüĢ, böylece Ġslâm dünyasında yaygın bir Ģöhret kazanmıĢtır. Ancak bu ilgiye rağmen, es-Sâmerrâî‟nin belâgatla ilgili görüĢlerini doğrudan konu edinen, onları akademik çerçevede tahlil ve tenkit eden bir çalıĢmanın eksikliği göze çarpmaktadır. AraĢtırma, boĢluğu doldurmayı, es-Sâmerrâî‟nin ilmî katkılarını sistematik biçimde ortaya koyup belâgat anlayıĢını çağdaĢ belâgat araĢtırmaları bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. ÇalıĢmanın birinci bölümünde belâgat ilminin tarihsel geliĢimi ile bu alandaki temel eserler ele alınmıĢ; ikinci bölümde es-Sâmerrâî‟nin ilmî kiĢiliği ve baĢlıca eserleri tanıtılmıĢtır. Üçüncü ve ana bölümde ise belâgatla ilgili görüĢleri sistematik biçimde sınıflandırılarak ayrıntılı olarak değerlendirilmiĢtir. Anahtar Kelimeler: Arap dili, Modern dönem Arap dilcileri, Modern Belâgat çalıĢmaları, es-Sâmerrâî‟nin görüĢleri.