Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, --, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ŞAN
Danışman: Müge Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu kesitsel çalışmanın amacı; bireylerin yeme davranışlarının diyet kalitesine etkisini belirlemektir. Çalışmaya, Kayseri Kocasinan Belediyesi'ne bağlı spor tesislerinden yararlanan, 18-64 yaş aralığında, gönüllü 312 birey katılmıştır. Veriler anket formuyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Bireylerin yeme davranışları Üç Faktörlü Yeme Anketiyle (TFEQ-R18), fiziksel aktivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) kısa formuyla belirlenmiştir. Geriye dönük 24 saatlik hatırlatma yöntemiyle besin tüketim kaydı alınmış, bu verilerle 'Sağlıklı Yeme İndeksi-2015 (SYİ-2015) kullanılarak diyet kalitesi belirlenmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bireylerin yaş ortalaması 32.72 ± 10.08 yıl olup %69.6'sı kadın, %30.4'ü erkektir. Kadınların duygusal yeme (6.92±2.72) ve bilişsel kısıtlama (15.56±3.67) puan ortalamaları, erkeklerin puan ortalamalarına (sırasıyla 5.84±2.29, 14.53±3.47) göre yüksektir (p<0.05). BKİ arttıkça duygusal yeme ve bilişsel kısıtlama puanları artmaktadır (p<0.05). Çalışmaya katılan bireylerin yarıdan fazlası (%61.2) kötü diyet kalitesine sahiptir. Kadınların SYİ-2015 puan ortalaması (47.56 ± 12.97), erkeklerin puan ortalamasına (42.85 ± 11.51) göre yüksektir (p<0.05). Kadınların SYİ-2015 alt bileşenleri olan toplam sebze, tam tahıllar, süt ve süt ürünleri, rafine tahıllar puan ortancaları, erkeklerin puan ortancalarından yüksektir (p<0.05). Geliştirilmesi gereken diyet kalitesine sahip bireylerin bilişsel kısıtlama puanları, kötü diyet kalitesine sahip bireylerden daha yüksek iken, kötü diyet kalitesine sahip olanların açlığa duyarlılık puan ortalaması geliştirilmesi gereken diyet kalitesine sahiplerden daha yüksektir (p<0.05). Bilişsel kısıtlama puanı ile SYİ-2015 toplam puanı ve alt faktörleri olan toplam sebze, tam tahıllar, süt ve süt ürünleri, toplam protein, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve kurubaklagiller puanları arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). SYİ-2015 toplam puanı ile açlığa duyarlılık puanı arasında da negatif yönde zayıf düzeyde ilişki bulunmuştur (p<0.05). Bu çalışmanın sonucunda bireylerin yarıdan fazlasının diyet kalitesinin kötü olduğu, bireylerin yeme davranışını bilinçli olarak kısıtladıkça diyet kalitesinin arttığı, açlığa duyarlılık arttıkça diyet kalitesinin azaldığı, obez bireylerin daha fazla duygusal yeme davranışı gösterdiği saptanmıştır. Bireylerin diyet kalitelerini arttırmaları için beslenme eğitimi verilmeli ve duygu durumlarını kontrol etmeleri için bilgilendirilmeli ve desteklenmelidir.