93 Harbi'nden Lozan'a Kıbrıs'ta İngiliz işgali
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KADİR KARGI
Danışman: Funda Acar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kıbrıs adası, jeopolitik ve stratejik açıdan taşıdığı önem dolayısıyla günümüzde olduğu gibi geçmişte de büyük devletlerin mücadelesine sahne olmuştur. İngiltere'nin başını çektiği emperyalist güçler, dünyanın merkezi olarak adlandırılan Ortadoğu'da "batmayan uçak gemisi" konumundaki Kıbrıs adasını hâkimiyeti altına alarak bölgeyi istedikleri gibi yapılandırmayı amaçlamışlardır. Bir sömürge imparatorluğu olan İngiltere, menfaatleri gereği bir süre devam ettirdiği Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünün sürdürülmesi politikasından XIX. yüzyılın son çeyreğinde geri adım atmış ve diğer sömürge devletleri gibi ilgisini Osmanlı Devleti'nin nüfuz alanına yöneltmişti. Bu yeni politikasını 93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) ile uygulamaya koyma fırsatını yakalayan İngiltere, Osmanlı Devleti'nden onu Rusya'ya karşı koruyabileceği bir "geçici" üs isteyerek işe başlamıştı. Bu üs, İngiltere'nin bir süredir ilgilendiği bir Osmanlı vilayeti olan Kıbrıs adası olmuştu. Nitekim 4 Haziran 1878'de imzalanan antlaşma neticesinde İngiltere'nin Kıbrıs'a yerleşmesiyle adada İngiliz idaresi dönemi başlamış oluyordu. Bu geçici idare, bir süre böyle devam ettikten sonra İngiltere'nin 1914 yılında çıkan I. Dünya Savaşı'nı bahane ederek adayı ilhak ettiğini ilan etmesiyle işgale dönüşmüş oldu. Nihayetinde İngiltere uluslararası hukuka aykırı olan bu kararını ancak Lozan Barış Antlaşması sayesinde meşru zemine taşıma imkânı bulmuş oluyordu. Bizim bu tezde amacımız, Kıbrıs'ın ilgili dönemini araştırarak adanın tarihinin aydınlatılmasına, ülkemiz ve diğer ülkeler açısından bölgenin öneminin ortaya çıkarılması, böylece günümüze kadar gelmiş bir sorunun çıkış noktasının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmaktır. Bu bağlamda; Osmanlı Kıbrıs'ının İngiltere tarafından idare, ilhak ve işgal sürecini( 1877/78-1923), bu süreçte izlemiş olduğu politikayı ve Kıbrıs'ta bıraktığı izleri ilmî gerçeklere dayalı ve objektif olarak gözler önüne serebilmektir. Bugün dahi dış politikada Türkiye'ye pranga yapılan Kıbrıs'ın bir "mesele" olarak nasıl ortaya çıktığını inceleyebilmektir. Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Osmanlı Devleti, İngiltere, İşgal, Lozan.