Sütçü ineklerde peripartal dönemde oral olarak kullanılan ksilitol, poliyol ve propilen glikolün metabolik profil üzerine etkilerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, VETERİNERLİK İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YILDIRAY SOYLU
Danışman: Öznur Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:SÜTÇÜ İNEKLERDE PERİPARTAL DÖNEMDE ORAL OLARAK KULLANILAN KSİLİTOL, POLİYOL VE PROPİLEN GLİKOLÜN METABOLİK PROFİL ÜZERİNE ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Yıldıray SOYLU Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Veteriner İç Hastalıkları Anabilim Dalı Doktora Tezi, Temmuz 2024 Danışman: Prof. Dr. Öznur ASLAN ÖZET Bu çalışmanın amacı süt sığırlarında peripartal dönemde doğum öncesi ve doğum sonrası beş gün süreyle oral olarak kullanılan ksilitol, propilen glikol ve poliyol'ün metabolik profile etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Hayvan materyali olarak, doğumuna 7 gün kalmış, birden fazla doğum yapmış, vücut kondüsyon skoru 3.5 olan, genel klinik muayenede sağlıklı olduğu belirlenmiş 60 adet gebe Holştayn inek kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen inekler Grup I [ksilitol grubu, n=20], Grup II (propilen glikol grubu (PG), n=20), Grup III (poliyol grubu, n=20) olarak gruplara ayrılmıştır. Her bir gruba doğum öncesi ve doğun sonrası 5 gün olmak üzere; ksilitol [rasyon kuru maddesinin %2'si (ortalama 200 g) ], propilen glikol (300 ml) ve poliyol (450 ml) oral olarak içirilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hayvanlardan kan örnekleri çalışmaya başlamadan önce (0. gün), doğum yaptıktan 24 saat sonra (1. gün) ve doğum yaptıktan 6. gün sonra olmak üzere üç kez alınmıştır. Alınan serum örneklerinde glikoz, kan üre nitrojeni, kolesterol, total protein, albümin, kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), fosfor (P), betahidroksibütirik asit (BHBA) ve esterleşmemiş yağ asitleri (NEFA) değerleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, ksilitolün kan glikoz, BHBA ve NEFA değerini arttırmada etkili olurken, Ca, Mg ve P değerlerinde azalma gözlendiği, poliyol grubunda BHBA, NEFA, aspartat aminotransferaz (AST) ve gama-glutamil transferaz (GGT) değerlerinin artışı nedeniyle hafif karaciğer yağlanması geliştiği, PG grubunda ise 6. gün glikoz değerinin azaldığı belirlenmiştir. Ayrıca ksilitolün Ca metabolizması üzerindeki etkileri nedeniyle postpartal dönemden kullanımının daha faydalı olabileceği düşünülmüştür. Ksilitolün Ca ve parathormon üzerine etkileri ile ilgili daha fazla çalışma yapılması gerektiği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Ksilitol; Peripartum; Poliyol; Propilen Glikol; Sığır