Küçük Kütleli Yıldızlarda Termonükleer Reaksiyonlar, Enerjiler ve Kompozisyon Değişimi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞEYMA ÇALIŞKAN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ibrahim KÜÇÜK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

iiiKÜÇÜK KÜTLELİ YILDIZLARDA TERMONÜKLEERREAKSİYONLAR, ENERJİLER VE KOMPOZİSYON DEĞİŞİMİŞeyma ÇALIŞKANErciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri EnstitüsüYüksek Lisans Tezi, Temmuz 2006Tez Danışmanı: Doç. Dr. İbrahim KÜÇÜKÖZETBu tez çalışmasında kütleleri 0.7, 0.8, 0.9 ve 1M olan küçük kütleli yıldızlarınevrimlerine termonükleer reaksiyonların etkileri incelenmiştir. Bu amaçla Eryurt-EzerYıldız Evrim Programı kullanılmıştır. Her model kararlılık aşamasından (threshold ofstability) başlatılmış, evrim yolu, yıldız sıfır yaş ana koluna (ZAMS) eriştikten sonrahidrojen miktarı ~ %50 azalana kadar sürdürülmüştür. 0.7, 0.8, 0.9 ve 1M kütleliyıldızların ZAMS'a erişme zamanları sırasıyla, 1.9× 108 , 1.3× 108, 1.06× 108 ve7.64× 107 yıl olarak bulunmuştur.Fiziksel girdiler en yeni termonükleer reaksiyon oranları ve elektron perdeleme etkilerideğerleri kullanılarak geliştirilmiştir. Yüksek yoğunluğa sahip olan küçük kütleliyıldızlarda elektron perdeleme etkilerinin reaksiyon oranlarının hesabında önemli roloynaması nedeniyle, perdeleme etkisi faktörlerinin hesaplanmasına ayrı bir önemverilmiştir. Bu amaçla Salpeter tarafından verilen yöntem ile hesaplanan perdelemeetkisi faktörleri kullanılmış ve değişik yöntemlerle hesaplanan perdeleme faktörlerimukayese amaçlı listelenmiştir. Nükleer reaksiyon oranlarından dolayı açığa çıkanenerjiler proton-proton ve 3He-3He reaksiyonları için ve her bir kütle için ayrı ayrıhesaplanmıştır. Kütle arttıkça üretilen enerji miktarının da arttığı görülmüştür. X3kompozisyon değişimi Siess (2000) ile mukayese edilmiş ve büyük kütlelerde uyumundaha iyi olduğu, küçük kütlelere gidildiğinde uyumun bozulduğu görülmüştür. Bununnedeni de reaksiyon oranlarının ve elektron perdeleme faktörleri değerlerinin ayrıntılıolarak evrim programı hesaplarına ilave edilmesidir.Anahtar Sözcük: Küçük kütleli yıldızlar, Termonükleer reaksiyon oranları, Elektronperdeleme etkisi, Kompozisyon değişimi.