Ayçiçeği çekirdeği atıklarından elde edilen peletlerin, fiziko-mekanik ve ısısal parametrelerinin tespit edilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: UMUT ASILÖZ

Danışman: BAHADIR DEMİREL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, yoğun olarak yetiştiriciliği yapılan ayçiçeği bitkisinin çekirdek atıkları kullanılarak peletleme işlemi gerçekleştirilmiştir. Seçilen çerezlik ayçiçeği bitkisinin çekirdek artıkları için 3 farklı değirmen elek çapında (10 mm, 25 mm, 30 mm) ve iki farklı pelet çapında (8 mm, 10 mm) peletler elde edilmiştir. Elde edilen peletlerin fiziko-mekanik özellikleri belirlenerek karşılaştırılmıştır. Ayrıca elde edilen peletler için ısısal parametreler tespit edilmiştir. Çalışmada öğütme inceliği ve kalıp delik çapının pelet parametrelerine etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda, pelet yoğunluğunun en yüksek değeri 30 mm değirmen çapı ve 8 mm pelet çapı için 1174.17 g.mm⁻¹ olarak belirlenirken, pelet hacim yoğunluğu açısından en yüksek değer 10 mm değirmen çapı ve 10 mm pelet çapı için 0.79 g.mm⁻¹ olarak tespit edilmiştir. Kırılma direnci ve dayanıklılık direnci en yüksek değerlerine 10 mm değirmen elek çapı ve 10 mm pelet çapı için sırasıyla %99.11 ve %83.96 ile ulaşırken, pelet sertliği en yüksek değerini 25 mm değirmen elek çapı ve 8 mm pelet çapı için 0.83 kN olarak göstermiş; nem değerleri incelendiğinde ise bünyesinde en yüksek nem oranının %5.02 ile 10 mm değirmen elek çapı ve 10 mm pelet çapında üretilen pelette olduğu belirlenmiştir. Elde edilen verilen değerlendirildiğinde parçacık boyutunun artması ile pelet yoğunluğunun ve pelet kalitesinin azaldığı parçacık boyutunun azalması ile birlikte pelet direncinin, pelet yoğunluğunun ve pelet dayanıklılık direncinin arttığı görülmüştür. Ayçiçeği çekirdeği tarımsal artıklarına ait peletlerin 18.25 MJ.kg-1 üst ısıl değere sahip olduğu ve kül içeriğinin ortalama %14.33 olduğu hesaplanmıştır. Peletler için yapılan baca gazı emisyon değerleri incelendiğinde yönetmelikte izin verilen sınır değerlerin altında olduğu görülmüştür.