İngilizlerin Kafkasya politikası ve Kafkas İslam Ordusu ile münasebeti (1918-1920)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAHA YUSİFLİ
Danışman: Cengiz Kartın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1917 senesinde Rusya`da vuku bulan Bolşevik devriminin akabinde Rusya`ya bağlı esir halklar mevcut karışık durumu kullanarak kendi bağımsızlıklarını kazanmak için harakete geçmiştir. Bununla paralel olarak, diğer büyük devletlerin dış politikasında Kafkasya önemli konuma gelmiştir. Müttefik devletler Kafkasya`da yeniden Rusya`nın güçlenmesini engellemek ve esasen de Bakü petrolüne sahip olmak istiyorlardı. 28 Mayıs 1918 senesinde Azerbaycan kendi bağımsızlığını ilan etti. O sene Bakü Bolşevik işgalinde olduğu için başkent Gence idi. Azerbaycan Başkanı Mehmet Emin Resulzade "Bakü`süz Azerbaycan başsız beden gibidir" diyerek Bakü`yü kurtarılması için harakete geçmiştir. 4 Haziran 1918 senesinde Osmanlı devleti ile bağlanan Batum anlaşmasının 4. Maddesi gerekçesi ile, Osmanlı devleti yeni kurulmuş Azerbaycan Cumhuriyetine askeri yardım gönderecek, Bakü`nün düşman işgalından kurtarılması için faaliyetlere başladı. Aynı zamanda, İngilzlerin "Dunsterforce" ordusu da Enzeli`de Bakü`ye dahil olmak için fırsat bekliyordu. Bolşevikler Kafkas İslam Ordusuna karşı birleşmek için İngilizleri Bakü`ye davet etti. Bakü uğrunda ciddi savaş sonucunda Kafkas İslam Ordusu galip gelerek, şehiri düşmandan temizlemiştir. Çalışmada Kafkasya ile ilgili genel bilgilerden, Şubat ve Ekim devrimlerinden, Dunsterforce Ordusunun ve Kafkas İslam Ordusunun faaliyetlerinden, Mondros Anlaşmasından, anlaşma sonrası İngilizlerin Kafkasya`ya ikinci gelişinden bahs edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Dunsterforce, Kafkas İslam Ordusu, Türk Aras Cumhuriyeti, Bolşevik Devrimi, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti