Lise öğrencilerinde okul diyetisyeninin beslenme ve kilo kontrolü üzerine etkisi: Bir okul örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN KURUŞCU
Danışman: HASAN DURMUŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:LİSE ÖĞRENCİLERİNDE OKUL DİYETİSYENİNİN BESLENME ve KİLO KONTROLÜ ÜZERİNE ETKİSİ: BİR OKUL ÖRNEĞİ Şükran KURUŞCU Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Aralık 2025 Danışman: Doç. Dr. Hasan DURMUŞ ÖZET Bu araştırma, lise öğrencilerine okul diyetisyeni tarafından verilen beslenme eğitimi ve bireysel danışmanlık hizmetlerinin öğrencilerin beslenme bilgi düzeyleri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve vücut kompozisyonu üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla yürütülen prospektif bir eğitim müdahale çalışmasıdır. Araştırma, Kayseri Osman Ulubaş Köşk Anadolu Lisesi'nde 2024–2025 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 136 erkek ve 119 kız olmak üzere toplam 255 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilere, 2024–2025 eğitim-öğretim yılının birinci ve ikinci dönemlerinde olmak üzere toplam iki kez sağlıklı beslenme eğitimi verilmiştir. Eğitimler her biri 30 dakikalık beslenme sunumu ve 10 dakikalık soru-cevap bölümünden oluşan toplam 40 dakikalık oturumlar halinde yürütülmüştür. Eğitim öncesinde ve sonrasında öğrencilere; sosyodemografik bilgiler, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, beslenme bilgi düzeyini ve vücut kompozisyon ölçümleri ve antropometrik ölçümleri değerlendiren anket formları uygulanmıştır. Ayrıca her iki aşamada öğrencilerin vücut kompozisyonu BIA yöntemiyle analiz edilmiş; boy uzunluğu, bel çevresi ve bel/boy oranını içeren antropometrik ölçümler alınmıştır. Ön test verileri birlikte değerlendirilerek danışmanlık gereksinimi olan öğrenciler belirlenmiş; bu öğrencilere zayıflık, fazla kiloluluk/obezite ve kronik hastalıklarla ilişkili beslenme konularında bireysel danışmanlık sağlanmıştır. Eğitim sürecinin tamamlanmasının ardından son test için ölçümler ve anketler tekrarlanmış, vücut kompozisyonu, anket yanıtları ve antropometrik göstergelerindeki değişimler değerlendirilmiştir. Öğrencilerin yaklaşık yarısının günde üç ana öğün tükettiği, önemli bir bölümünün ise iki ana öğünle beslendiği belirlenmiştir. Eğitim öncesi ve sonrası dönemde en sık atlanan öğünün kahvaltı olduğu saptanmış, öğün atlama nedenleri arasında en yaygın gerekçenin "canım istemediği için" ifadesi olduğu görülmüştür (P > 0,05). Öğrencilerin beslenme bilgi puanları ve düzeyleri eğitim ve danışmanlık sonrası arttığı saptanmıştır (P 0,05), kız öğrencilerde ise hafif şişman ve şişman gruplarında azalma olduğu saptanmıştır (P 0,05). Bel/boy oranı değerlendirmesinde kız öğrencilerde normal grupta yer alma oranının belirgin biçimde arttığı ve riskli grupların azaldığı tespit edilmiştir (P < 0,05). Vücut kompozisyonu analizlerinde hem erkek hem de kız öğrencilerde yağsız vücut kütlesi, yağsız kütle yüzdesi, sıvı miktarı ve sıvı yüzdesinin arttığı; vücut yağ yüzdesi ve yağ miktarının anlamlı düzeyde azaldığı belirlenmiştir (P < 0,05). Sonuç olarak, okul diyetisyeni tarafından yürütülen beslenme eğitimi ve danışmanlık uygulamalarının lise öğrencilerinde hem bilgi düzeyini artırdığını hem de antropometrik ölçümler ve vücut kompozisyonu göstergelerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, okul diyetisyeni modelinin lise düzeyinde uygulanabilir olduğunu ve okul sağlığı hizmetlerine katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Adolesan; Beslenme Eğitimi; Kilo Kontrolü; Okul Diyetisyeni; Vücut Kompozisyonu.