Yağış serilerinde kümeleme ve anormallik tespiti için yoğunluk tabanlı veri madenciliği algoritmalarının geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET ÖZEKES
Danışman: Filiz Dadaşer Çelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İklim değişikliğin en önemli göstergelerinden biri yağışlarda meydana gelen değişikliklerdir. Bu tez çalışmasının amacı, veri madenciliği yöntemlerinden biri olan ve kümeleme ve anormallik keşfi için sıklıkla kullanılan yoğunluk tabanlı VDBSCAN algoritmasının geliştirilmesi ve Türkiye yağış serilerindeki anormal yağışların keşfedilmesidir. Çalışmada geliştirilen autoVDBSCAN algoritması, VDBSCAN algoritmasının ihtiyaç duyduğu girdiler olan minimum nokta sayısı (MinPts) ve komşuluk yarıçap (Eps) değerlerini otomatik olarak belirler. Ayrıca bu algoritma ilk adımda aşırı anormal değerlerin keşfedildiği ve ikinci adımında bu değerlerin ayrı tutularak yeniden kümelemenin yapıldığı iterasyonlu yaklaşımı ile gizlenmiş anormal değerleri keşfeder ve nispeten daha verimli bir kümeleme yapar. Türkiye'deki 195 meteoroloji istasyonunun 1980-2015 dönemine ait yıllık yağış verileri ile yapılan mekânsal analiz çalışmasında algoritma 3 aşırı anormal, 14 gizlenmiş anormal ve 8 küme belirlemiştir. Bununla birlikte, bu istasyonlara ait aylık yağış verileri kullanılarak zamansal analiz yapılmıştır. Dönem boyunca meydana gelen anormal yağışların Ege Bölgesi'nde, Akdeniz Bölgesi'nde, Doğu Anadolu Bölgesi'nde ve İç Anadolu Bölgesi'nin güney kısmında yoğunlaştığı tespit edilmiştir ve Muş Varto, Kahramanmaraş ve Hakkari Merkez istasyonlarının ilk sıralarda oldukları görülmüştür. Bir diğer yandan, 352 anormal yağışın keşfedildiği 2010 yılı en yüksek anormal yağış sayısına sahip yıl olmuş ve ardından 2014, 2009, 1997 ve 2015 yılları gelmiştir. 1993, 1980 ve 2007 ise en az sayıda anormal yağışın görüldüğü yıllardır. Bununla birlikte en çok anormal yağış Eylül aylarında, en az anormal yağış ise Nisan aylarında keşfedilmiştir.