Farklı karakterde gübre uygulamalarının çemen (Trigonella foenum graecum L.) bitkisinin büyüme, verim ve kalite özellikleri üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MOHAMED ALI SAID

Danışman: Erman Beyzi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, 2024 yılında sera koşullarında uygulanan farklı gübre kaynaklarının çemen bitkisinin büyüme, verim ve kalite özellikleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, tesadüf parselleri deneme desenine göre beş tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada gübre kaynağı olarak; organik (kontrol, 1, 2 ve 4 L/da), mikrobiyal (kontrol, 1, 2 ve 4 L/da) ve kimyasal (kontrol, 2.5-5-10, 5-10-15 ve 10-15-20 NPK kg/da) gübre kaynaklarının farklı dozları kullanılmıştır. Çalışmada çemen bitkisinde çıkış süresi, çiçeklenme süresi, bitki boyu, bakla boyu, bitki başına bakla sayısı, bakladaki tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, biyolojik verim, tohum verimi, hasat indeksi, sabit yağ oranı, kül oranı ve mineral madde kompozisyonu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, organik gübre dozları; çiçeklenme süresi, bitki boyu, bitki başına bakla sayısı, bakla boyu, bakla başına tohum sayısı, biyolojik verim, hasat indeksi, sabit yağ oranı, kül oranı bakımından, mikrobiyal gübre dozları; bakla başına tohum sayısı, bin tohum ağırlığı, tohum verimi, hasat indeksi, kül oranı bakımından ve kimyasal gübre dozları; ise çiçeklenme süresi, bitki başına bakla sayısı, bakla boyu, tohum verimi bakımından istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Denemede 12 adet mineral bileşen incelenmiştir. Çalışma sonuçları tohum verimi açısından değerlendirildiğinde, en yüksek sonuçların elde edildiği mikrobiyal gübre uygulamasında 1 L/da dozu ve kimyasal gübre uygulamasında 2.5-5-10 NPK kg/da dozu çemen yetiştiriciliğinde önerilebilir uygulamalar olarak belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, çemen bitkisinde büyüme, verim ve kalite özellikleri bakımından belirlenen optimum gübre dozlarının tarla koşullarında denenmesinin yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.