İBN CÜZEY'İN NESH ANLAYIŞI(ET-TESHÎL Lİ ‛ULÛMİ'T-TENZÎL BAĞLAMINDA)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FAZLUDDIN KHADEM

Danışman: Mustafa Karagöz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kur'an-ı Kerim nüzulünden itibaren anlaşılmaya ve uygulanmaya çalışılmış, bu amaçla birçok alt disiplin ortaya çıkmıştır. Kur'an'ın doğru anlaşılmasında ve uygulanmasında önemli yere sahip olan konulardan biri de nesihtir. Âlimlerin ilgilendiği nesih meselesi ve etrafındaki tartışmalar, hemen her dönemde ilim camiasının gündemini meşgul etmiştir. Konu müstakil eserlerin yanı sıra Kur'an ilimleri, tefsir, hadis ve fıkıh usulü gibi kitaplarda da ele alınmıştır. Bir taraftan mensûh âyetlerin sayısıyla ilgili değişik rakamların verilmesi diğer taraftan da bazı fırka ya da kişilerin neshe karşı çıkması, konunun önemli olduğunu göstermektedir. Bahsettiğimiz önemden hareketle hazırladığımız bu çalışmada sekizinci asır Endülüs müfessirlerinden İbn Cüzey'in et-Teshîl li 'Ulûmi't-Tenzîl adlı tefsiri özelinde neshe yaklaşımını incelemeyi amaçladık. Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Girişte çalışma hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İbn Cüzey'in hayatı ve tefsiri üzerinde kısaca durulmuş ve nesih teorisi tanıtılmıştır. İkinci bölümde et-Teshîl li 'Ulûmi't-Tenzîl adlı tefsirinde ibadet, muamelât ve ukûbâtla ilgili âyetlerde İbn Cüzey'in neshe yaklaşımı ele alınmıştır. İbn Cüzey tefsirinin mukaddimesinde yüz on dört âyetin seyf ve kıtal âyetleriyle mensûh olduğunu dile getirmiştir. Buradan hareketle oluşturulan üçüncü bölümde seyf ve kıtal âyetleriyle neshedildiği öne sürülen âyetlere ilişkin İbn Cüzey'in yaklaşımı tahlil edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, İbn Cüzey, Nesh, et-Teshîl li 'Ulûmi't-Tenzîl.