Aşırı yüksekte bulunmayı gerektiren spor dalları sporcularında sanal olarak yüksekte bulunmanın statik ve dinamik denge üzerinde etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, HAREKET VE ANTRENMAN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU DOĞAN

Danışman: ALPASLAN YILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yapılan bu araştırmada aşırı yüksekte bulunmayı gerektiren spor dallarıyla ilgilenen sporcularda sanal gerçeklik ortamında, karanlık ortamda ve gerçek ortamda bulunmanın statik ve dinamik denge değerleri ölçülerek kaya tırmanışı, yamaç paraşütü, dağcılık gibi sporlarla ilgilenen ve bu branşla ilgilenmeyen bireylerin statik ve dinamik dengeleri üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlandı. Araştırmaya Erciyes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören, herhangi bir nörolojik veya psikiyatrik hastalık öyküsü bulunmayan yaşları 18-30 arası 15 gönüllü ve 7 tırmanış 9 yamaç paraşütü ile ilgilenen 16 sporcu toplamda 31 gönüllü katıldı. Çalışmadaki gönüllülerin statik denge ölçümü için Biodex Denge Sistemi ve sanal gerçeklik ortamını oluşturabilmek için Meta Quest 3 cihazları kullanıldı. Ölçüm öncesi akrofobi ölçeğini doldurmaları istendi. Gönüllülerden karanlıkta bulunma, yüksek ortamda bulunma ve gerçek ortamda bulunma olmak üzere üç farklı parametrede statik ve dinamik denge değerleri alındı. Elde ediler ham veriler ile gruplar arası karşılaştırmalar için Mixed Design ANOVA ve normal dağılım varsayımı için Kolmogorov-Smirnov testi kullanıldı. İstatiksel anlamlılık düzeyi P <0.05 olarak alındı. Sonuçlara göre, yüksekte bulunmayı gerektiren spor branşı ile ilgilenen ve bu branşlarla ilgilenmeyen gönüllülerin sanal yükseklik ve karanlık deneyiminin statik ve dinamik denge üzerinde anlamlı değişimlere yol açtığı gözlemlenmiştir. Gönüllülerde herhangi bir akrofobik rahatsızlık olmkasızın gruplar arasında fark bulunamamıştır. Sonuç olarak, iki grupta da statik denge düzeyinin karanlıkta, yüksekte ve gerçekte dinamik denge düzeyine göre daha iyi olduğu gözlemlenmiştir. Aynı zamanda statik ve dinamik denge dzüeyinde gerçek ortam, yüksek ve karanlık ortama göre daha iyi olduğu gözlemlenmiştir. Akrofobisi olmayan tırmanış, dağcılık ve yamaç paraşütü sporcularında ve diğer sporcularda yüksekte bulunmanın statik ve dinamik denge düzeylerini olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Anahtar kelimeler: Akrofobi, aşırı yükseklik, dinamik denge, sanal gerçeklik, sporcular, statik denge.