Endometriyum kanseri hücre hattında (RL95-2) endemik Centaurea Lycaonıca Boiss. Heldr. bitkisinin sitotoksik ve apoptotik etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA KORUBAŞI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşe Kübra Karaboğa Arslan
Eş Danışman: Leyla Paşayeva Fatullayev
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endometriyum kanseri, kadınlarda görülme sıklığı en fazla olan genital kanser türlerinden biridir. Tedavisinde kemoterapi, radyoterapi ve cerrahi işlemler kullanılmaktadır. Endometriyum kanserinin oluşum mekanizmalarını aydınlatmak ve yeni tedavi seçeneklerini artırmak amacıyla hedefe yönelik kanser araştırmaları ortaya konmaktadır. Bilimsel çalışmalarda kanser tedavisi için bitkisel kaynaklı ürünlere yer verilmektedir. Bu amaçla bu tez çalışmasında Türkiye'de endemik olarak yetişen C. lycaonica bitkisinin RL95-2 endometriyum kanser hücre hattında potansiyel sitotoksik etkinliği incelendi. Kanser hücrelerinde sıklıkla gözlenen azalmış apoptoz aktivitesinden dolayı kanser tedavilerinde kullanılan ilaçların çoğu apoptotik yolakları aktive etmektedir. Bu sebeple apoptotik yolakta görev alan Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 üzerine C. lycaonica bitkisinin potansiyel etkisi araştırıldı. Çalışma kapsamında C. lycaonica bitkisinin kök kısımlarından elde edilen metanol (CRM) ve diklorometan (CRD) ekstrelerinin farklı konsantrasyonlarının hücre canlılığı üzerindeki etkinliği 3- (4,5-dimetiltiyazol-2-il) -2-5-difeniltetrazolyum bromür (MTT) yöntemi ile belirlendi ve Gerçek Zamanlı Hücre Analizörü (GZHA) ile IC50 değerleri hesaplandı. CRD ve CRM'nin apoptoz etkinliği, Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 apoptozla ilişkili proteinleri üzerinden değerlendirildi. Proteinlere ait ifadeler ELISA kiti kullanılarak tayin edildi. Elde edilen bulgular neticesinde, IC50 değeri 60,02 µg/ml bulunan CRM en yüksek sitotoksik aktiviteyi gösterdi. Ayrıca 48 sa. uygulamadan sonra 240 µg/ml konsantrasyonda hücre canlılığın %14,66'ya düşürdü. Uygulanan CRM 100 µg/ml konsantasyonunda kontrole kıyasla Kaspaz-3'ü 3,62 kat; Kaspaz-9'u 4,32 kat artırdı. Ek olarak Bax/Bcl-2 oranını3,63 kat artırarak apoptoz üzerinde aktivite gösterdi. Bu veriler ile C. lycaonica metanol ekstresinin diklorometan ekstresine göre daha sitotoksik ve apoptotik aktiviteye sahip olduğu gösterildi. Elde edilen sonuçların kanser araştırmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Literatürde C. lycaonica bitkisinin RL95-2 üzerindeki etkilerinin araştırılmasına yönelik ilk çalışma olması önem arz etmektedir. Fakat etki mekanizmasının aydınlatılması için kaspaz ve Bax/Bcl-2'ye bağlı apoptoz çalışmalarının genişletilmesi gerekmektedir.