Başlangıcından günümüze kadar Anadolu'da Anatanrıça heykellerinin örneklemesi, Ordu Kurul Kalesi Kybelesi


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Gülçin Çiçek

Danışman: Aslı Sağıroğlu Arslan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada "Başlangıcından Günümüze Kadar Anadolu'da Ana Tanrıça Heykellerinin Örneklemesi ve Ordu Kurul Kalesi Kybelesi" konu olarak seçilmiştir. Anadolu'da Paleolitik Dönem'den Helenistik Dönem'e ait günümüze kadar ulaşabilmiş Ana Tanrıça heykel ve idolleri tespit edilmiştir. Bu heykel ve idoller tüm yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Çalışma sekiz bölümden oluşmaktadır: Giriş bölümünde, araştırmanın kısa bir tanımı yapılıp; amacı, önemi ve sınırları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Araştırmanın yöntemi anlatılmıştır. Daha sonra genel olarak Ana Tanrıça kavramının gelişimi tanıtılmıştır. Bu bölümde son olarak da konuyla ilgili kaynaklar yararlanılmıştır. İkinci bölümde, Ana Tanrıça kavramı hakkında genel bilgi verilmiştir. İlk olarak Ana Tanrıça kavramının oluşumu ve tarihsel süreç içerisinde tanrısallaştırılması ve yüklenen anlamlar ile ilgili süreçten bahsedilmiştir. Sonraki süreçte de Anadolu'da ele geçen heykellerin özelliklerinin geçmişten günümüze kadar nasıl bir gelişme içinde oluşu anlatılmıştır. Üçüncü bölümde, Ana Tanrıça kökeni ile ilgili olarak Anadolu merkez olmak üzere Paleolitik Dönem'den başlayarak Helenistik Döneme kadar tanrıça heykelleri ve genel özellikleri incelenerek detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, Ana Tanrıça formları ve gelişimi ele alınarak yapıldıkları malzemeler ve dönemsel farklılıkları anlatılmıştır. Beşinci bölümde tezin katalog kısmı yer almaktadır. Anadolu'da tespit edilen, 36 adet Ana Tanrıça heykel ve idolü katalog bölümünde detaylı bir şekilde tanıtılmıştır. Heykeller kendi içerisinde kronolojik olarak sıralanmıştır. Eserlerin bulundukları yerler, bugünkü durumları, yapı katı, tarihleme, malzeme özellikleri, ölçüleri, tanımı ve kaynağı ile detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Heykeller çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Altıncı bölümde, Ordu Kurul Kalesi'nin coğrafi özellikleri ve tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Burada ele geçen Kybele heykelinin ikonografik özellikleri ile birlikte katalog yapılarak detaylı olarak anlatılmıştır. Yedinci bölüm, değerlendirmedir. Değerlendirme bölümünde de bu ele alınana Ana Tanrıça heykellerinin özellikleri, tarihsel gelişimi, malzeme ve teknik özellikleri ana başlıklar altında değerlendirilmesi yapılmıştır. Ordu Kurul Kalesi'nde günümüze ulaşan Kybele heykeli ile benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Sekizinci bölüm, sonuç bölümüdür. Bu bölümde ana hatları ile Ana Tanrıça kavramının ve gelişiminin tarihsel süreç içerindeki önemi üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ana Tanrıça, Kybele Heykeli, Ordu Kurul, Paleolitik, Helenistik