7. sınıf Türkçe derslerinde biçime rastlantısal odaklanma etkinliklerinin öğrenci yazılarının bağlaşıklık özellikleri üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜN DAMAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Önder Çağıran
Eş Danışman: Mehmet Ali Bahar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ana dili eğitiminin temel amaçlarından biri öğrencilerin metin düzeyinde dilsel üretimlerinde bulunabilme becerilerini kazanmalarıdır. Metin düzeyinde dilsel üretimde bulunabilmenin ön koşullarından biri de bağlaşıklık örüntüsünü doğru ve estetik bir biçimde oluşturabilmektir. Öğrencilerin bağlaşıklık özellikleriyle ilgili dil bilgisel farkındalık kazanmaları onların metin üretme becerilerini doğrudan destekleyecektir. Alan yazın incelendiğinde öğrencilerin bağlaşık metin üretmede önemli sorunlar yaşadıkları gözlenmektedir. Ancak öğrencilerin bağlaşık metin üretme becerilerini geliştirmeye yönelik uygulamalı çalışmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Evrensel düzlemde biçime rastlantısal odaklanma etkinliklerinin öğrencilerin dil becerilerine çeşitli katkılarının olduğunu ortaya koyan sayısız çalışma yapılmasına karşın ana dili olarak Türkçe eğitiminde bu türden etkinliklerin öğrencilerin bağlaşık metin üretme üzerindeki etkisi sınanmış değildir. Bu eksiklikten yola çıkarak bu araştırmada biçime rastlantısal odaklanma yoluyla gerçekleştirilen dil bilgisi etkinliklerinin yedinci sınıfta öğrenim gören öğrencilerin bağlaşık metin üretme becerilerine etkisi incelenmiştir. Eylem araştırmasıyla desenlenen araştırmaya Kayseri ili Melikgazi ilçesinde resmî bir devlet ortaokulunun yedinci sınıfında öğrenim gören toplam 27 öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Aynı sınıfta öğrenim gören gönüllü öğrenciler aynı grupta yer alacak şekilde üç ayrı alt çalışma grubu oluşturulmuştur. Deney grubuna biçime rastlantısal odaklanma etkinlikleri, ikinci kontrol grubuna biçime planlı odaklanma etkinlikleri, birinci kontrol grubuna söz edilen sınıfta okutulmakta olan ders kitabındaki etkinliklerle dil bilgisi öğretimi gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin bağlaşık metin üretme durumları, uygulama öncesi ve uygulama sonrasında araştırmacı tarafından alan yazına bağlı olarak geliştirilen ve uzman görüşleri çerçevesinde düzenlenen Bağlaşıklık Ögelerini Dereceli Değerlendirme Formu aracılığıyla gerçekleştirilen betimsel içerik çözümlemesiyle belirlenmiştir. Yapılan incelemede, biçime rastlantısal odaklanmayla gerçekleştirilen dil bilgisi öğretiminin bağlaşık metin üretme becerilerini diğer gruplarda yürütülen etkinliklere göre daha çok geliştirdiği belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Bağlaşıklık, biçime rastlantısal odaklanma, biçime planlı odaklanma, dil bilgisi öğretimi, Türkçe eğitimi.