Kayseri ve Niğde illerinde elma yetiştiriciliği yapılan alanlarda bitki paraziti nematodların tespiti ve kök yara nematodlarının [Pratylenchus spp. Filip'jev, 1936 (Pratylenchidae: Tylenchida)] bazı elma anaçlarına karşı konukçu reaksiyonlarının belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBUBEKİR YÜKSEL

Danışman: Ramazan Canhilal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Kayseri ve Niğde illerinde elma yetiştiriciliği yapılan alanlarda bitki paraziti (BPN) nematodların dağılımının belirlenmesi ve en çok kullanılan elma anaçlarının Kök yara nematodlarına (KYN) [Pratylenchus spp. Filipjev, 1936 (Pratylenchidae: Tylenchida)] karşı konukçu reaksiyonlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla 2019-2020 yıllarında toplam 220 adet toprak ve kök örneği alınmıştır. Toprak örneklerinin incelenmesi sonucunda toplamda 8 BPN'u belirlenmiştir ve bunlar içerisinde en yaygın bulunan BPN'nun Pratylenchus spp. olduğu saptanmıştır. Kayseri ve Niğde'de örnekleme yapılan alanların sırasıyla %36 ve %16'sının KYN'ları ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. Yapılan morfolojik, morfometrik ve moleküler çalışmalar sonucunda Pratylenchus spp.'ye ait toplamda 5 tür [Pratylenchus penetrans (Cobb, 1917) Filipjev & Schuurmans-Stekhoven, 1941; P. thornei Sher & Allen, 1953; P. neglectus (Rensch, 1924) Filipjev & Schuurmans-Stekhoven, 1941; P.crenatus Loof, 1960 ve Pratylenchus vulnus Allen & Jensen, 1951] tespit edilmiş ve bunlar içerisinde her iki ilde de en yaygın bulunan türün P. thornei olduğu saptanmıştır. Söz konusu illerde en çok kullanılan elma anaçlarına (M9, MM106 ve MM111) karşı en yaygın bulunan iki KYN'nun (P. thornei ve P. neglectus) konukçu reaksiyonu araştırılmıştır. Pratylenchus neglectus'un üreme oranı tüm elma anaçlarında 1 değerinin üzerinde gerçekleşirken (Ro>1.0) P. thornei'nin üreme oranı test edilen tüm elma anaçlarında 1 değerinin altında kalmıştır. Elde edilen sonuçlar test edilen elma anaçlarının P. thornei'ye orta derecede dayanıklı olduğunu ve P. neglectus'a karşı hassas olduğunu göstermektedir.