Muğnisi'nin mantık ilmine katkıları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ADEM EVMEŞ

Danışman: Ahmet Kayacık

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmamız XIX. yüzyılda yaşamış olan Mahmud Hasan el-Muğnisi'nin mantık ilmine dair katkılarını ele almaktadır. Muğnisi, Ebheri'nin İsagoci adlı eserine Muğni't-Tullab isimli bir şerh yazmıştır. Muğnisi, klasik eserlerde mantığın tasavvurat ve tasdikat şeklinde ele alınan konularının tamamına yer vermiştir. Muğnisi'nin görüşleri İsagoci'nin ilk şarihlerinden Kâtî ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde onun kavramlar konusundaki görüşleri değerlendirilmiştir. Daha sonra önerme, önermenin tanımı, unsurları ve çeşitleri ele alınmıştır. Akıl yürütme konusunda ise, Muğnisi'nin kıyas ve ilişkili konuları ele alış şeklini Kâtî ile karşılaştırarak inceledik. Sonuçta karşılaştırmayı da içeren genel bir değerlendirme yaptık. Bu eser İslam-mantık geleneğinde hak ettiği yeri almamıştır. Anahtar Kelimeler: Mantık, el-Muğnisi, XIX. yy, Muğni't-Tullab, Kâtî v.b.