Ken Loach Sinemasında Özne ve İktidar İlişkisi: Ben Daniel Blake ve Üzgünüz Size Ulaşamadık Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Radyo, Televizyon ve Sinema, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gülistan Önem
Danışman: Burak Medin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sinema hem kurgusal hem de görsel açıdan toplumsal yansımaları olan bir sanat alanıdır. Sinema filmleri sanatsal ve estetik amaçlarla yapılıyor olsa da seçilen konular doğrudan veya dolaylı olarak toplumsal olaylardan beslenmekte; ekonomik, sosyal ve kültürel ilişkileri yansıtmaktadır. Toplumsal ilişkiler ve dengeler söz konusu olduğunda öne çıkan düşünürlerden Michel Foucault'nun özne ve iktidar kuramı önem arz etmektedir. Foucault, süre gelen iktidar tanımına yeni bir bakış getirmiş, sömürücü ve yıkıcı iktidarın aksine pozitif ve yapıcı olan biyo-iktidar kavramını ortaya atmıştır. Foucault'nun iktidarı devletle sınırlı olmayan, merkezsiz, her yerde ve toplumun tüm katmanlarına sirayet etmiş mikro iktidarlar bütünüdür. Bu yeni iktidar, toplumun ve güç ilişkilerinin tümüyle içine sızdığından, özne iktidarın bir parçası haline gelmiş ve iktidardan ayrı düşünülemez bir hal almıştır. İktidarın her yerdeliği, özneleri kuşatarak inşa eden ve şekillendiren, görünürde mikro olsa da etki alanı olarak çok daha güçlü yeni bir iktidar modeli olarak doğmuştur. Bu sorunsaldan yola çıkarak çalışma, özne ve iktidar kavramlarını tartışarak; sinema alanındaki toplumsal ilişkilerde bu kavramların görünürlüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda kapsam ve sınırlılık çerçevesinde, toplumsal ve politik filmleriyle öne çıkan İngiliz yönetmen Ken Loach'un sinemasal evreni tercih edilmiştir. Loach'un son dönem filmlerinde mikro iktidar ilişkilerin irdelediği varsayımından hareketle Ben Daniel Blake (2016) ve Üzgünüz Size Ulaşamadık (2019) filmleri çalışmanın araştırma nesnesi olarak belirlenmiştir. Film analizinde Foucault'nun kavramlarından yararlanılarak sosyolojik film analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada sonuç olarak, Ken Loach'un incelenen iki filminde de Foucault'nun öne sürdüğü üzere iktidarın özneleri inşa ettiği ve hayatın kılcal damarlarında ilerleyerek, hissedilmesi güç fakat tümüyle belirleyici rol oynadığı saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Sinema, Özne, İktidar, Ken Loach.