Türkiye’deki Standart Süreli Yağışlar için Şiddet süre-Tekerrür Periyodu İlişkisinin Uygun Olasılık Dağılım Fonksiyonunun Belirlenmesi ve Formülüze Edilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kemal YAVUZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hatice ÇITAKOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yağış rastgele unsuru ağır basan bir hidrolojik olay olduğu için yağışın boyutu ile olasılığı arasındaki ilişki frekans analizi ile tahmin edilebilmektedir. Bu çalışmada ilk olarak Türkiye'nin yedi iklim bölgesine ait 22 istasyonun 1975−2010 yılları arasında gözlenmiş 5 dakikadan 24 saate kadar artan süreli yıllık maksimum yağış serilerine frekans analizi uygulanmıştır. Frekans analizi sonucunda Ki-kare (χ2), Kolmogorov−Smirnov ve Olasılık Pozisyonu Korelasyon Katsayısı (PPCC) testlerinden başarılı olan, Akdeniz ve İç Anadolu Bölgeleri için parametreleri Olasılık Ağırlıklı Momentler (OAM) yöntemiyle hesaplanan Genel Ekstrem Değerler (GED) dağılımı, Doğu Anadolu Bölgesi için parametreleri OAM yöntemiyle hesaplanan Gumbel dağılımı, Ege Bölgesi için parametreleri Momentler Yöntemi (MOM) ile hesaplanan GED dağılımı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi için parametreleri MOM yöntemiyle hesaplanan Pearson 3 (P3) dağımı, Karadeniz Bölgesi için parametreleri OAM yöntemiyle hesaplanan LN3 dağılımı ve Marmara Bölgesi için parametreleri MOM yöntemiyle hesaplanan P3 dağılımı en uygun olasılık dağılım fonksiyonu olarak belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında her bir istasyonun Şiddet−Süre−Tekerrür(i−t−T) ilişkileri kullanılarak yedi meteorolojik bölge için farklı 5 adet analitik eşitliğin katsayıları Excel−veri çözücü yardımıyla hesaplanmıştır. Bu 5 adet ifadenin tahmin gücünü test etmek amacıyla hata istatistikleri olarak ortalama mutlak rölatif hata (OMRH), karekök ortalama karesel hata (KOKH) ve determinasyon katsayısı (R2) kullanılmıştır. En düşük OMRH, KOKH ve en yüksek R2 değerlerini vermesi nedeniyle İç Anadolu Bölgesi haricinde diğer altı bölgede en uygun eşitliğin 2 numaralı eşitlik olduğu gözlenmiştir. Çalışmanın son aşamasında ise 22 adet meteoroloji istasyonunun tamamını kullanarak tüm bölgeye ait tek bir i-t-T denklemi elde edilmiştir. En düşük OMRH, KOKH ve en yüksek R2 değerlerini vermesi nedeniyle bütün Türkiye için 1 numaralı eşitliğin en uygun eşitlik olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Yağış Şiddeti-Süre-Tekerrür İlişkisi, Frekans Analizi, Uygunluk Testleri