Nutuk'un işlevsel dizini ve söz varlığı incelemesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Güven Alp Durak
Danışman: Nevzat Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümsüz eseri Nutuk'un, Türkiye Cumhuriyeti tarihine ışık tuttuğu bilinen bir olgudur. Nutuk'un tarihsel önemiyle birlikte dilsel açıdan da ayrıntılarıyla irdelenmesi dönemin dilini anlamaya ve saptamaya yardımcı olacaktır. Bundan dolayı çalışmamızda Nutuk metninin işlevsel (gramatikal) dizini çıkarılmış, her bir sözcük gerektiğinde bağlamsal, gerektiğinde müstakil olarak incelenmiştir. Sözcükler arası yönlendirmelerle bağlantı oluşturularak sözcüğün daha geniş kapsamlı açıklaması verilmiştir. İşlevsel dizin, genel dizinden ziyade daha ayrıntılı ve köklü inceleme imkânı sunmuş, Türkçenin tarihsel dönem içerisindeki durumunu ve Atatürk'ün dil ve üslubunun aydınlatılmasına yardım etmiştir. Ayrıca Nutuk, Türkçenin tarihsel devir içerisinde izlenip tespit edilmesine katkı sağlayabilecek argümanları da içerisinde barındırmaktadır. Nutuk'un yazıldığı döneme ait dil tespitleri de belirli bir bütünlük içerisinde verilmiştir. Dizin bölümünde kişi yer ve kuruluş adlarına değinilmeyecek olup geri kalan kelime hazinesi ise morfolojik ve semantik olarak irdelenecektir. Her bir sözcüğün ek ve kök ayrımları yapılacak, kelime grupları belirtilecek ve sözcüklerin bağlamsal veya müstakil anlamı açıklanacaktır. Bağlamsal anlam, sözcüğün öz anlamından farklı olarak metinde yeniden yaratılmış anlamının belirlenmesini ifade etmektedir. Bir kelimenin metinde kaç defa geçtiği ve ne sıklıkla kullanıldığı gibi hususlar da dikkate alınıp çalışmaya yansıtılacaktır. Ardından mevcut söz varlığı ile Atatürk'ün Türkçesi ve üslubu hakkında değerlendirme yapılacaktır. Söz varlığı incelemesi, tematik olarak kelimelerin türüne ve kullanım alanlarına göre sınıflandırılacaktır.