Çince karşılaştırmalı olarak Kaşgar bölgesi yer adları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDURRAHIM IMIN
Danışman: NEVZAT ÖZKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eski Türk topraklarından biri olarak bilinen Kaşgar bölgesi, tarihsel gelişim sürecinde uygarlık merkezlerinden biri olmuş ve Orta Asya Türk varlığının izlerini taşımıştır. Bölgenin sınırları çeşitli dönemlerde farklılıklar oluşturarak günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Günümüzde Kaşgar Doğu Türkistan'ın (DT) il ve şehirlerinden Hoten, Aksu, Âtuş (Artuç) gibi il ve şehirler ve Tacikistan, Afganistan, Pakistan ve Hindistan gibi ülkeler ile komşudur. Kaşgar, DT'da önemli kültürel ve coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca iç çatışmaların merkezi olmuş ve düşmanların ilk hedefi haline gelmiştir. Bu nedenle Çin tarafından ilk ilhak edildiği 1877 yılından bu yana farklı yönetim tarzları altında yönetilmiştir. 1943 tarihine geldiğinde vilayet olarak ilan edilmiş ve bu statü 1949'dan sonraki Komünist Çin işgalinden sonra da devam etmiştir. 1949'dan sonraki dönemde Doğu Türkistan genelinde maddi ve manevi varlıklar siyasal nedenlerle sistematik bozguna uğratılmak istenmiştir. Bu kapsamda birçok tarihsel ve kültürel isimler Çinceleştirilmeye veya Çincenin telaffuz kurallarına uygun hale getirilmeye çalışılmıştır. 'Çince Karşılaştırmalı Olarak Kaşgar Bölgesi Yer Adlar' başlıklı bu çalışmanın amacı, Kaşgar bölgesinde mevcut olarak kullanılan yer adlarını anlamsal yönden incelemek, kültür zenginliklerini ortaya çıkartarak yer adları bilimine katkı sağlamak, sürekli devam eden Çinceleştirme politikası neticesinde Çince yer adları kültürüne dayanarak çoğalmaya başlayan ve 2015'ten sonra Çinceye değiştirilen veya Çince adlandırılan yer adlarını tespit etmek, Kaşgar bölgesinde Çin baskılarından dolayı unutulmaya yüz tutan tarihsel, dinsel ve milli görüş içeren bazı yer adlarının korunmasını sağlamaktır. Yukarda belirtilen amaç kapsamında bu çalışma, Giriş ve sonuç hariç iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Çalışmanın amacı, önemi, sınırlıkları ve yöntem belirtilmiştir. Ⅰ. Bölümde Kaşgar bölgesi ve bu bölgeye bağlı bir şehir, 11 ilçe hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Ⅱ. Bölümde Kaşgar bölgesinde bulunan ilçeler, kasabalar, köyler ve mahallelerin adları Çince ile karşılaştırmalı bir şekilde verilmiş ve bu yer adlarının Çincesine göre tarihsel, anlam ve şekil bakımından incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise, tespit ettiğimiz yer adları özelliklerine göre türlere ayrılmış ve kısaca analizi yapılmıştır. Anahtar kelimeler: Kaşgar, yer adları, Doğu Türkistan, Uygur, Çince karşılaştırma