Travmatik hemorajik şoklu hastalarda TRPA1 ve TRAF3 gen ekspresyonunun incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERTAP DİLAY KUTLU
Danışman: NURULLAH GÜNAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş/Amaç: Çoklu travmada sıvı replasmanı yıllar içerisinde yüksek hacimli yerine kontrollü resüsitasyona evrilmiştir. Temkinli ve kısıtlı yaklaşım, fayda sağlamaması ve hatta zararlı olmasından kaynaklanmaktadır. Kanama kontrolü ve ölümcül dörtlü (hipotermi, koagülopati, asidoz ve hipokalsemi) ile mücadele dışında müdahale seçenekleri oldukça kısıtlı olup, başka tedavi arayışları içerisinde olunması gerektiği düşünülmektedir. Özellikle travmatik hemorajik şokun eşlik ettiği çoklu travma kaynaklı mortalite oranları günümüzde halen yüksekliğini korumaktadır. Tedavi seçeneği arayışlarında epigenetik olay ve mekanizmaların daha detaylı bilinmesinin önem arz edebileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda Geçici Reseptör Potansiyeli (TRP) kanalları incelenmeye değer bulunmuş olup, söz konusu yapıların inflamasyon ve hücre hasarı ile etkilendiği bilinmektedir. Benzer şekilde TRAF (tümör nekroz faktörü reseptörüyle ilişkili faktör) ailesi olarak bilinen adaptör protein grubu hücrede dışardan gelen sinyalleri (özellikle immünite ile ilgili olanlar) hücre içerisine iletme ve hücrenin hayatta kalması, inflamasyonu ya da ölümü gibi hususlarda kritik önemi haizdir. Çoklu travmada bu hususlarda literatür yeterli bilgiyi sağlamamaktadır. Dolayısıyla araştırmada şokun eşlik ettiği çoklu travma hastalarında TRPA-1 ve TRAF-3 gen ekspresyonlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, tek merkezli, prospektif, randomize kontrollü tasarımla Acil Tıp ve Tıbbi Biyoloji ve Genetik ana bilim dallarının iş birliği ile Erciyes Üniversitesinde yürütülmüştür. RNA izolasyonları yapılan hasta ve kontrol grubu kan örneklerinde TRPA-1 ve TRAF-3 parametrelerinin gen ekspresyon profilleri QRT-PCR yöntemi ile belirlenmiştir. Çoklu travma hastaları ve kontrol grubu gen ekspresyonları, sağkalım durumlarıyla birlikte başvuru ve 24. saat ölçümleri yapılarak uygun istatistik yöntemler ile analiz edilmiştir. Bulgular: 35 çoklu travma hastası (25 yaşayan ile 10 ölen) ve 33 sağlıklı kontrol grubu olgusu ile araştırma bulguları elde edilmiştir. TRPA-1 ifadesi travmatik hemorajik şoklu hastalarda sağlıklı gönüllülere göre düşerken (başvuru ortanca:0,3, 24. Saat ortanca:0,02), TRAF-3 ekspresyonu artış (başvuru ortanca:0,55, 24. Saat ortanca:0,36 göstermektedir) (p<0,001). Yaşayan hastaların 24. saatteki TRPA-1 düzeyleri ile hastanede kalış süreleri arasında negatif bir ilişki bulunmuştur (p=0,045). Sonuç: Alanında yapılan yegâne klinik çalışma özelliği taşımaktadır. Sağlıklı kontrollere göre travmatik hemorajik şoklu hastalarda TRPA-1 ve TRAF-3 epigenetik değişkenlerinin farklılaşması çoklu travmanın moleküler açıdan detaylandırılmasına katkı sağlayabilir. Araştırılan ifadelerin her ikisinin de travmaya özgü biyolojik cevabın birer parçası olduğu, bulguların klinik pratik için henüz yeterli bir anlam ifade etmediği ancak daha ileri ve yeni çalışmalara zemin oluşturabileceği değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Çoklu Travma,TRPA-1, Travmatik Hemorajik Şok, Epigenetik, TRAF-3, Geçici Reseptör Potansiyeli Ankirin, TNF Faktör İlişkili Faktör