Metotreksat ile folik asit yetersizliği oluşturulan sıçanlarda enterik sinir sistemindeki nörogeneze hiperbarik oksijen uygulamasının etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü, NÖROBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMEL ÇOLAK
Danışman: Feyzullah Beyaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Enterik sinir sistemini meydana getiren 200-600 milyon nöronun innerve ettiği gastrointestinal kanal, 5 metre uzunluk ile 32 m² yüzey alanına sahip, vücudun bağışıklık hücrelerinin yaklaşık %70-80'ini barındıran ve bununla birlikte yaklaşık 100.000 ekstrinsik sinir ucuna sahip, aktif ve karmaşık mikroorganizma gruplarının da bulunduğu bir yer olarak ifade edilmektedir. Ayrıca salgılama, emilim ve sindirim gibi mekanizmaların gerçekleştiği çok önemli bir yer olarak da bilinmektedir. Enterik sinir sistemi krista nöralisin vagal segment hücrelerinden ve sakral segment hücrelerinden meydana gelmektedir. Enterik nöronlar, sindirim sistemi hücrelerinin dışından gelen sinir hücresi uzantılarına bağlanmaktadırlar. Ve enterik nöronların uzantıları ile iç içe geçmiş durumdadırlar. Nörogenez, beyindeki nöral kök hücrelerden fonksiyonel nöron oluşumunu ifade etmektedir. Birbiriyle bağlantılı ağlar ya da nöronların, aksonlarının ve enterik glial hücrelerin pleksuslarından tübüler sindirim kanalının (özofagus, mide ve bağırsaklar) enterik sinir sistemi oluşmaktadır. Kolonda ve ince bağırsakta, birçok sinir hücresi iki grup ganglionda, plexus myentericus ve plexus submucosus ganglionlarında bulunur. Bir folik asit metabolizması antagonisti olan metotreksat (MTX), dihidrofolatın metabolik olarak aktif bir ajan olan tetrahidrofolata indirgenmesini inhibe eder. Hiperbarik oksijen (HBO2) tedavisi için terapötik etki mekanizmaları hem oksijenin kısmi basıncının hem de hidrostatik basıncın yükselmesine dayanmaktadır. Bu çalışmada rastgele ve eşit şekilde 4 gruba ayrılan 28 adet 180-250 gram arasında değişen erkek 1 aylık Sprague-Dawley sıçan kullanıldı. Sıçanların enterik sinir sistemindeki nörogenezi intraperitoneal enjeksiyon ile metotreksat uygulanarak hasara uğratılmış grup (n=7), nörogenezi hasara uğratılmış ve 2 atmosfer basınç altında günde 1 saat hiperbarik oksijen uygulamasına maruz bırakılmış grup (n=7), deney süresince (30 gün boyunca) 2 atmosfer basınç altında günde 1 saat hiperbarik oksijen uygulamasına maruz bırakılmış grup(n=7) ve metotreksat uygulanan grupların enjeksiyon gününde serum fizyolojik uygulanan grup(n=7) şeklinde sınıflandırılması yapıldı. Sıçanların ince ve kalın bağırsak bölümleri alındı. Dokulardan alınan kesitlere doublecortin, nestin ve Kİ67 için StreptABC immunohistokimyasal boyamaları yapıldı. Boyamalar sonucunda tüm ince ve kalınbağırsak bölümlerinde kontrol grubuna göre metotraksat uygulanan grupta enterik nöronlarda daha zayıf immunreaktivite saptandı. Elde edilen bulgular sonucunda metotreksatın enterik sinir sisteminde nörogeneze zarar verdiği Metotreksat uygulamasının ise gruplar arasında önemli bir değişiklik oluşturmadığı anlaşıldı. Anahtar Kelimeler: Nörogenez; Hiperbarik Oksijen; Enterik Sinir Sistemi; Metotreksat; Folik Asit.