Glioblastoma hücrelerinin temozolomide karşı geliştirdikleri dirençte miR-484'ün rolünün araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü, MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERHAT ALBAYRAK
Danışman: Halil Ulutabanca, Zühal Hamurcu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Glioblastoma multiform (GBM) yetişkinlerde en sık görülen primer malign beyin tümörüdür. GBM'ler, heterojen olmaları, yüksek proliferasyon oranları, agresif özellikleri nedeniyle tedavilere büyük ölçüde dirençlidir. GBM tedavisinde cerrahi rezeksiyon, kemoterapi ve radyoterapötik tedavi yöntemleri kullanılsa da hastalarda sağkalım süresi çok düşüktür. Günümüzde alkilleyici ilaç Temozolomid (TMZ), GBM için yaygın olarak tercih edilen bir tedavi seçeneğidir. Bu standart tedavi, hastanın hayatta kalma oranını artırsa da yüksek O6-Metilguanin-DNA Metil Transferaz (MGMT), yanlış-eşleşme tamir mekanizması, baz eksizyon tamir mekanizması gibi DNA tamir mekanizmalarının GBM'de TMZ'nin toksik etkinliğini azaltarak TMZ direncine yol açtığı gösterilmiştir. Bu yüzden GBM için daha etkin tedavi stratejilerine ihtiyaç duyulmaktadır. miRNA'ların kanser hücrelerinde proliferasyon, invazyon, metastaz, apoptoz ve ilaç dirençliliği gibi birçok hücresel aktiviteyi düzenlediği bildirilmiştir. Kanser hücrelerinde bu yolakların düzenlenmesinde rol alan miRNA'lardan birisi de miR-484 olarak gösterilmiştir. Ancak GBM ile miR-484'ün ilişkisi bilinmemektedir. Sunulan tez çalışmasında GBM hücrelerinin TMZ'ye karşı geliştirdiği ilaç direncinde miR-484'ün olası rolünün araştırılması amaçlandı. Bunun için iki farklı GBM hücreleri (IDH1-mutant olmayan U-87MG ve IDH1- mutant U-87 hücreleri) farklı konsantrasyonlarda TMZ, mimik-miR484 ve kombinasyonları ile muamele edildi ve muamele sonrası bu hücrelerin proliferasyon, klon oluşum ve apoptoza direnç özelliklerindeki olası değişiklikler araştırıldı. Bulgularımıza göre; TMZ ve mimik-miR484'ün ayrı ayrı etkilerine kıyasla kombinasyonlarının hücrelerin kanserojenik özelliklerini daha etkili olarak azalttığı ve TMZ ve miR484 kombinasyonun TMZ'nin etkinliğini artırdığı bulundu. Sonuçlarımız, literatürde ilk kez temozolomid ve mimik-miR484 kombinasyonunun, TMZ'nin etkinliğini artırmak için yeni ve etkili bir alternatif tedavi stratejisi olarak kullanılabileceğini gösterdi. Anahtar Kelimeler: GBM; miR-484; Temozolomid; Izositrat Dehidrogenaz (IDH); U-87 MG; IDH mutant U-87