Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yeşim Sökütlü
Danışman: Aslı Sağıroğlu Arslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Geçmişin sessiz tanıkları olan mezarlıklar; toplumun sosyal, kültürel durumunu ve sanat anlayışlarını en güzel ve yalın bir şekilde yansıtan önemli kültür varlıklarıdır. Her ne kadar Anadolu'da erken dönem mezar taşları incelenmişse de; Osmanlı mezarlıkları ve mezar taşları dün olduğu gibi bugünde herkesin ilgisini çekmektedir. Bu tezin konusu İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, Aziz Mahmud Hüdayi mahallesi, Şeyh Devâti Mustafa Efendi Cami Haziresinde bulunan Osmanlı dönemine ait mezar taşlarıdır. Hazirede bulunan bütün mezar taşları kataloğa alınmamıştır. Mezar taşlarının kendi içerisinde sınıflandırılması yapılıp en belirgin özelliklere sahip, çok fazla tahribata uğramamış mezar taşları incelenmiştir. Altı bölümden oluşan tezin ilk bölümünde konunun tanımı, önemi, amacı, sınırları, konu ile ilgili kaynaklar son olarak ise çalışmanın yöntemi anlatılmıştır. Tezin ikinci bölümünde Şeyh Devati Mustafa Efendi, Camii, Türbesi, son olarak da Haziresi hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bölümde Şeyh Devati Mustafa Efendinin hayatı, eğitimi, Şeyh Devati Mustafa Efendi Camii'nin banisi, mimarı, mimari özellikleri, Şeyh Devati Mustafa Efendi Türbesi'nin mimari özellikleri ve geçmişten günümüze geçirdiği onarımlar, Şeyh Devati Mustafa Efendi Haziresi'nin sınırları, kaç adet mezara sahip olduğu ve bu mezarların özellikleri gibi bilgilere yer verilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde Türklerde ölü gömme adetleri, Türklerde balbal, taşnine, taşbaba, bengü taşı, saymalı taş ve mezar taşı dikme geleneği, Osmanlı Dönemi mezarlıkları ve mezar taşlarının genel özellikleri ile ilgili ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölüm olan katalogda "Katalog Tanımı" başlığı altında 75 adet mezar taşının çizim ve fotoğraf numarası, inceleme tarihi, günümüzdeki durumu, kitabesi ve tarihi, mezar tipi, kullanılan malzeme, başlık ve tepelik bilgilere yer verilmiş olup; her bir mezarın mimari özellikleri ve süslemesi ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır. Beşinci bölüm değerlendirme olup bu bölümde kendi içerisinde Mezar Tipolojisi, Mezarı Oluşturan Unsurlar, Mezar Taşı Üzerinde Görülen Kitabeler, Malzeme, Süsleme Çeşitleri, Süsleme Tekniği olmak üzere altı alt başlık halinde değerlendirilmiştir. Bu alt başlıklar da kendi içerisinde türlerine özelliklerine göre alt başlıklara ayrılıp değerlendirilmişlerdir. Sonuç bölümünde Şeyh Devati Mustafa Efendi Haziresi içinde yer alan mezarların tipleri, başlık tipleri, kitabeleri, malzemeri, süslemeleri ve mezarda yatan kişilerin özellikleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Tezin sonunda kaynakça, mezar taşlarının çizimi, çizim listesi fotoğraf listesin ve eklere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler; Mezartaşı, serpuş, şahide.