Türkçe eğitimi açısından Sevinç Çokum'un hikâyelerindeki söz varlığı


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FAHRİ KIZILASLAN

Danışman: Semih Zeka

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sözcük ediniminin yoğun olduğu dönemlerde söz varlığını geliştirmede edebi eserlerin ve yazarların rolü oldukça önemlidir. Sevinç Çokum'un kendine özgü tarzı, yetenekleri ve başarıları dolasıyla eserlerinin Türkçe eğitiminde etkili birer eğitsel araç olacağı da kuşkusuzdur. Bundan dolayı bu çalışma, Sevinç Çokum'un hikâyelerinden Türkçe eğitiminde nasıl yararlanılabileceğini göstermesi yönüyle önemlidir. Alanyazında cümle içindeki geçiş bağlantısını sağlayan ifadeler genellikle "doldurma sözler" olarak ele alınmaktadır. Ancak bu çalışmada diğer benzer çalışmalardan farklı olarak cümle içindeki geçiş bağlantısını sağlayan ifadeleri "söylem belirleyicileri" olarak adlandırarak özgün bir yaklaşım benimsenmiştir. Çocuklara okutulacak eserlerin zengin bir sözcük hazinesi sunması büyük önem taşır. Sözvarlığı belirleme çalışmalarının öğrencilerin dil gelişimine, söz varlığı hazinesinin artırmasına ve Türkçenin gelişimine katkı sağladığı düşüncesinden hareketle alanyazındaki çalışmalarda Sevinç Çokum'un hikâyelerindeki söz varlığının belirlenmemesi çalışmamızın problem durumunu oluşturmaktadır. Sevinç Çokum'un hikâye kitaplarındaki söz varlığı ögelerini tespit ederek bunların Türkçe eğitimine katkısını incelemek ve bu doğrultuda yapılan çalışmalara katkıda bulunmak amacıyla yapılan çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Hikâye kitaplarında tespit edilen ve belirlenen ölçütlere göre kodlanan söz varlığı ögeleri içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda Sevinç Çokum'un hikâyelerinde ikileme, yabancı sözcük ve deyim sayısının diğer söz varlıklarına oranla çok daha fazla olduğu tespit edilmiştir. İncelenen hikâyelerde atasözü ve argo dışında söz varlığı ögelerinin yeterli olduğu tespit edilmiştir. Hikâyelerde söz varlığı ögelerinin Türkçenin söz zenginliğini yansıtacak düzeyde olduğu görülmüştür.