Günümüz Anlayışında Mevlevîlik ve Mevlevî Ayinleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fulya SOYLU BAĞÇECİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nazife Oya LEVENDOĞLU ÖNER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihsel süreç içerisinde insanı varoluşunun hakikatiyle ve Tanrı bilgisiyle buluşturmayı amaçlamış köklü ve kadim bir gelenek olan Mevlevîlik, inanç ve müzik ilişkisini Anadolu'da ortaya koyan en güçlü manevi örgütlenmelerden biridir. Bu doğrultuda kökleri Mevlâna Celaleddin Rumî'nin düşünce dünyasına dayanan müziğin ulvi vasıfları, Tanrı-insan ilişkisinde müziğin köprü vazifesi taşıdığı bir misyonu ortaya koymuştur. Mevlâna Celaleddin Rumî'nin ölümünden sonra kurulan Mevlevî geleneği çatısı altında müzik sanatı, manevi değerlerle iç içe gelişim göstermiş ve Mevlevî ayin geleneğindeki etkili, sanatlı ve incelikli müzik anlayışını yansıtan varlığıyla hem Türk müziğinde hem de Mevlevî geleneğinde özel bir konuma yerleşmiştir. Bu sebeple Mevlevî geleneği, insanın manevi yolculuğunu destekleyen, evrensel değerlere vurgu yapan, ilahi değerleri ortaya koymada ise sanatı ve müziği bu mana dünyasıyla bütünleştiren bir yaşam biçimiyle varoluş göstermiştir. Dolayısıyla, Mevlevîliği yansıtan, kişi, kurum ve faaliyetlerin bütününün maneviyatla kuvvetli bağlarının bulunması doğal bir beklentidir. Bu manada günümüzde Mevlevîliğin varoluş gösterdiği her türlü faaliyette, manevi bağların varlığı, geleneğin yaşanması ve idrak edilebilmesi önemli bir husustur. Söz konusu mana dünyasının, günümüz Mevlevîlik anlayışında ve ayin geleneğindeki varlığının, Mevlevîlikle ilişkili olan görüşme kişilerinin algı dünyası üzerinden sorgulanması bu çalışmanın amacını oluşturmuştur. Görüşme kişilerinin perspektifleriyle aydınlatmaya çalıştığımız "Günümüz Anlayışında Mevlevîlik ve Mevlevî Ayinleri" konusu, bu çalışma alanının farklı boyutlarını yansıtabilecek algı zenginliklerini ortaya koyabilme adına nitel araştırma yöntem ve teknikleriyle yürütülmüş bir alan çalışması sürecini içermiştir. Böylece bireye ve topluma ışık tutabilecek mirası bünyesinde barındıran bu kadim geleneğin, günümüzdeki varlığını içeren yansımaları çok boyutlu analiz edilerek mercek altına alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Mevlevîlik, Mevlevî ayin geleneği, ayin müziği, inanç ve müzik ilişkisi, günümüzde Mevlevîlik ve Mevlevî ayinleri.