Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Öznur Tosun
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emine ERDEM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yenidoğan ünitelerinde çalışan hekim ve hemşirelerin yenidoğanın stres ve davranışlarını anlamaları, tamamlayıcı bakım uygulamaları ile yenidoğanlara destek olmaları önemlidir. Bu araştırma; iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşama; Brazelton Yenidoğan Davranış Değerlendirme Ölçeği?nin (BYDDÖ) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışılması amacı ile metodolojik olarak yapılmıştır. İkinci aşama ise; aromaterapi, müzikterapi ve vibrasyon uygulamasının yenidoğanın stres ve davranışları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma, Erciyes Üniversitesi Fevzi Mercan-Mustafa Eraslan Çocuk Hastanesi ve Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Ünitelerinde yapılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, kapsam ve dil geçerliliği yapıldıktan sonra BYDDÖ, 380 yenidoğana uygulanmış ve test-tekrar test analizleri için 60 yenidoğana 52-55 gün sonra tekrar uygulanmıştır. BYDDÖ?nin geçerlik güvenirlik çalışmasına, davranış (28 madde) ve destek (7 madde) alt boyutları dahil edilmiş, refleks maddeleri (18 madde) ise dahil edilmemiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, randomizasyon yöntemi ile aromaterapi, müzikterapi, vibrasyon uygulaması ve kontrol gruplarının her birine 20 olmak üzere toplam 80 preterm yenidoğan çalışmaya alınmıştır. Veriler, Yenidoğan Tanıtıcı Özellikler Formu, BYDDÖ ve Yenidoğan Stres Değerlendirme Formu (YSDF) ile toplanmıştır. Çalışmanın 1, 3 ve 5. günlerinde uygulama öncesi ve sonrası yenidoğanların BYDDÖ ve YSDF değerlendirmeleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; faktör analizi, korelasyon analizi, tanımlayıcı istatistikler, Kruskall-Wallis varyans analizi, tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi, Student-Newman-Keuls testleri kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, yapılan faktör analizi sonrasında, BYDDÖ?nin orijinalinden 5 madde çıkartılmış, Cronbach alfa değeri 0.974 (30 madde) olarak bulunmuş, ?Davranış Alt Boyutu? 23 madde, ?Destek Alt Boyutu? 7 maddeden oluşmuştur. Test-tekrar test güvenirliğinde korelasyon katsayısının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Preterm yenidoğanların çalışma öncesi ve sonrası BYDDÖ ve YSDF puanları arasındaki fark ortalamaları karşılaştırıldığında; tamamlayıcı bakım uygulamalarının yapıldığı gruplarda BYDDÖ ve YSDF fark ortalamalarının kontrol grubuna göre fazla olduğu (p=0.001, p=0.040) ve farkın kontrol grubundan kaynaklandığı saptanmıştır (p<0.05). Bu sonuçlara göre, aromaterapi, müzikterapi ve vibrasyon uygulamasının preterm yenidoğanların stresini azalttığı ve davranışlarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Yenidoğan ünitelerinde çalışan hekim ve hemşirelerin tamamlayıcı bakım uygulamalarını (özellikle aromaterapi, müzikterapi) ve yenidoğan davranış değerlendirmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olan BYDDÖ?ni kullanmaları önerilebilir. Anahtar kelimeler: aromaterapi, müzikterapi, vibrasyon, yenidoğan davranış değerlendirme ölçeği, yenidoğan stresi.