Demiryolu tekerleklerinde kullanılan "er" tipi çelik malzemelerde ultrasonik yöntemle kalıntı gerilim karekterizasyonu ve optimizasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE GÖRGÜN

Danışman: Mehmet Baki Karamış

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kalıntı gerilmeler, cisimde meydana gelen gerilmeler sistemi olarak tanımlanır. Bu gerilmeler dış kuvvetlerden bağımsızdır. Bir malzemede imalattan gelen kalıntı gerilme bulunmasa bile, değişken yüklemenin söz konusu olduğu servis şartlarında kalıntı gerilmeler ortaya çıkabilir. İmalat mühendisi bu tür gerilmeleri bu nedenlerle dikkate almak zorundadır. Kalıntı gerilmelerin varlığı her zaman olumsuz bir etkiye sahip değildir. Malzeme içerisinde tipe ve büyüklüğe bağlı olarak bazı kalıntı gerilmelerin bulunması bazı faydalar sağlayabilir. Demiryolu tekerleklerinin yuvarlanma bölgelerini etkileyen mekanik ve termal gerilmeler sonucunda ise tekerleğin imalatından gelen olumlu kalıntı gerilim durumunu aşamalı olarak değişir bu nedenle periyodik olarak kalıntı gerilim ölçümlerinin yapılması büyük önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında ultrasonik yöntem kullanılarak demiryolu tekerleklerinde kalıntı gerilim ölçümlerinin yapılması ve optimizasyonunun sağlanması amaçlandı.1Mhz. 2Mhz. ve 4Mhz. frekans değerlerine sahip problarla yapılan çalışmalarda boyuna dalga ve kalıntı gerilim arasındaki ilişki incelenmiştir. Boyuna dalga probları; piyasada en çok bulunan ve en ekonomik problar olması açısından önem taşımaktadır. Mevcut kalıntı gerilim ölçümlerinin kompleks yapısından dolayı maliyeti yüksek olması nedeni ile her işletmede kullanılamamaktadır. Bu yöntemin geliştirilmesi ile kalıntı gerilim ölçüm maliyetleri düşürülecek aynı zamanda her işletmenin ulaşabileceği ekipmanlarla yapılması sağlanmış olacaktır.