Bilimsel tartışma etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarına ve bilgi düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İLKÖĞRETİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERDAR VARİNLİOĞLU
Danışman: Mustafa Hamalosmanoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uluslararası alanda çok önem verilen bilimsel tartışma (argümantasyon) son yıllarda Türkiye'de de araştırmacılar tarafından ilgi görmektedir ve argümantasyonun çeşitli değişkenlere etkisi araştırılmaktadır. Bilgiyi ezberleyen değil; çevresindeki değişimleri sorgulayan, eleştirel ve bilim insanı gibi düşünebilen bireyler yetiştirmek için bilimsel tartışma önemli bir öğretim yöntemidir. Eleştirel düşünceyi geliştirmeyi, problem çözme becerisini artırmayı ve yaratıcılığı ortaya çıkarmayı hedefleyen fen eğitimi için de bu yöntemin fen derslerinde kullanılması oldukça önemlidir. Bu amaçla bu araştırmanın amacı, yedinci sınıf öğrencilerinin "İnsan ve Çevre" ünitesinde çevreye yönelik tutumları ve bilgi düzeyleri üzerine, Milli Eğitim Bakanlığı fen ve teknoloji öğretim programının öngördüğü etkinliklere kıyasla bilimsel tartışma odaklı öğretim etkinliklerinin etkisini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, nicel araştırma deseni olan "Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen" kullanılmıştır. Bu amaçla rastgele olmayan örneklem türü olan uygun örneklem kullanılarak deney ve kontrol grubu oluşturulmuştur. Deney grubunda 29, kontrol grubunda 28 öğrenci olmak üzere çalışmaya toplam 57 yedinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Deney grubunda dersler yedinci sınıf "İnsan ve Çevre" ünitesi için araştırmacı tarafından Toulmin'in argüman modeli baz alınarak hazırlanan bilimsel tartışma odaklı öğretim etkinlikleri ile gerçekleştirilirken, kontrol grubunda Milli Eğitim Bakanlığı fen ve teknoloji öğretim programının içerdiği etkinliklerle gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Kayseri ili Melikgazi ilçesinde MEB'e bağlı bir devlet okulunda gerçekleştirilmiş olup etkinliklerin uygulaması toplam 16 ders saati (dört hafta) sürmüştür. Araştırmada veriler, çevre eğitimi üzerine çalışma yapan bir araştırmacıdan izin alınarak, 24 soruluk çevre bilgi testi ve 20 maddelik çevre tutum ölçeği ile toplanmıştır. Ön test ve son test olarak uygulama öncesinde ve sonrasında uygulanan çevre bilgi testi ve çevreye yönelik tutum ölçeğinden elde edilen verilerin aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları betimsel olarak verilmiş ve bilgi testi puanlarının normal dağıldığı belirlenmiştir. Çıkarıma dayalı olarak bilgi düzeyi bağımlı değişkeni için bağımsız gruplar t testi analizleri yapılmıştır. Çevreye yönelik tutum ölçeğinde katılımcıların puanları normal dağılmadığı için bu ölçekten elde edilen puanların analizi parametrik olmayan Mann Whitney U testi ile yapılmıştır. İstatistiksel olarak analizlerin yapılmasında SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizlerinin yorumlanmasında .05 anlamlılık düzeyi kabul edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda, çalışmada öğrencilerin çevre bilgi son test puanlarının deney grubu lehine anlamlı olduğu görülmüştür (t(55)=2,564, p=.013). Çevre bilgi son test sonuçlarına göre bilimsel tartışma odaklı öğretim etkinliklerinin öğrencilerin çevre bilgi düzeyleri üzerine etkisi kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha anlamlıdır. Ancak çevreye yönelik tutum son test puanlarında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (U=311.5, p=.129). Bilimsel tartışma odaklı öğretim etkinliklerinin öğrencilerin çevreye yönelik tutumları üzerine etkisi yoktur. Bu sonuçlar ışığında çevre konuları işlenirken öğrencilerin çevre bilgisi düzeylerini artırmak için, derslerde onların aktif olarak argüman oluşturup tartışacakları bilimsel tartışma yöntemine daha fazla yer verilmelidir. Literatürde bilimsel tartışmanın lise öğrencileri ve öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumlarına olumlu etkisinin olduğu çalışmalar bulunmaktadır (Deniz, 2014; Fettahlıoğlu, 2012). Bu çalışmalar göz önüne alınarak ortaokul, lise ve üniversite düzeylerinde bu yöntemin öğrencilerin çevreye yönelik tutumlarına etkisi karşılaştırılabilir. Ayrıca bilimsel tartışmanın; öğrencilerin doğayla bütünleşmelerini, çevresini daha çok gözlemlemelerini ve çevreye yönelik olumlu tutum geliştirmelerini sağlayacak gezi, gözlem ve inceleme gibi farklı yöntemlerle beraber kullanıldığı çalışmalar yapılabilir. Anahtar Kelimeler: Fen Eğitimi, Çevre Eğitimi, Bilimsel Tartışma, Nicel Araştırma