Hypericum perforatum bitkisinin biyofonksiyonel bileşenlerinin katı faz ekstraksiyon sistemleri ile zenginleştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU ŞAHİN
Danışman: KEMAL SARIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, Hypericum perforatum L. (Sarı Kantaron) bitkisinde bulunan biyofonksiyonel bileşenlerin katı faz ekstraksiyon (KFE) sistemleri ile zenginleştirilmesi amacıyla ters faz polimerik adsorbanların sentezi ve karakterizasyonu gerçekleştirilmiştir. Polimerik adsorbanların sentez parametrelerinin optimizasyonu, Merkezi Tümleşik Tasarım (CCD) yöntemiyle modellenmiştir. Adsorbanlar, süspansiyon polimerizasyonu yöntemiyle sentezlenmiş; oktadesil akrilat (ODA) katkı monomeri, etilen glikol dimetakrilat (EGDMA) çapraz bağlayıcı ve toluen ile dibütil ftalat porojenleri kullanılmıştır. Sentezlenen polimerik adsorbanların karakterizasyonu; FT-IR analizi, adsorpsiyon kapasitesi, polimerleşme verimi, şişme oranı, boyut dağılımı ve yüzey morfolojisi incelenmiştir. Ekstraksiyon sürecinde iki farklı yaklaşım uygulanmıştır; ilk yöntemde bitki materyaline diklorometan (DCM) ile ön ekstraksiyon yapılmış, ardından %80 metanol (v/v) ile ardışık ekstraksiyon; ikinci yöntemde ise bitki materyali doğrudan %80 metanol (v/v) ile ardışık ekstraksiyon işlemine tabi tutulmuş ve yöntemler karşılaştırılmıştır. Ekstraktlardaki biyofonksiyonel bileşenler, en yüksek adsorpsiyon performansını gösteren BS-19 ve BS-27 kodlu polimerik adsorban dolgulu kolonlarında zenginleştirilmiştir. Farklı çözücülerle elde edilen elüatlar; toplam hiperisin miktarı, toplam fenolik madde içeriği ve antioksidan aktivite açısından değerlendirilmiştir. Fenolik profilleri LC-MS/MS ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler, ekstraksiyon yöntemi, elüsyon çözücüleri ve polimerik adsorban yapısının zenginleştirme verimi üzerinde doğrudan ve belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Hypericum perforatum L., biyofonksiyonel bileşenler, süspansiyon polimerizasyonu, katı faz ekstraksiyonu, sarı kantaron