V-Tipi Mikserlerde Toz Gıda Karışımlarını Etkileyen Faktörler: Taguchi, Entropi ve Gri İlişkisel Analiz Yaklaşımı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VİLDAN GÜRMERİÇ

Danışman: Mahmut Doğan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında gıda sanayisinde kullanılan bazı toz gıdaların model formülasyonları oluşturularak, V-tipi toz karıştırıcılarda karışım homojenitesine etkili olan parametreler araştırılmıştır. Çalışmada toz akış özellikleri ile akışa etki eden faktörler incelenmiştir. Karıştırıcı doluluk oranına bağlı olarak optimum karışım süresi ve homojenitesi tespit edilmiştir. Model toz gıda bileşenlerinin nem, su aktivitesi, partikül boyutu, yığın yoğunluğu ve toz akış davranış özellikleri (akış sınıfı, kohezyon, kekleşme ve hız bağımlılığı testleri) belirlenmiştir. Temel Bileşenler ve Hiyerarşik Kümeleme Analizi yöntemleri kullanılarak örnekler arasındaki benzerlik ve benzerliğin nedenleri ortaya konmuştur. Toz karışımların homojenitesinin belirlenmesi için geleneksel yöntemlerin (karıştırma/ayrışma indeksi) yanı sıra toz gıda karışımları için ilk defa uygulanan Taguchi, Entropi ve Gri İlişkisel Analiz yaklaşımı ele alınmıştır. Tez çalışması sonucunda toz bileşenlerinin akış sınıflandırmasında nem içeriği ve partikül boyutunun belirleyici faktör olduğu saptanmıştır. Diğer taraftan karışım süresi, mikserin dönüş hızı ve doluluk seviyesinin mikser karıştırma performansını önemli ölçüde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, karıştırma/ayrışma indeksleri ile Taguchi ve Gri İlişkisel Analiz sonuçları arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyonlar (r=0.78–0.89) bulunmuştur. Bu durum kullanılan matematiksel yöntemlerin karışım homojenliğini güvenilir biçimde açıklayabildiğini göstermiştir. Sonuç olarak, toz gıdaların hazırlanmasında önemli olan mikser karışım homojenitesi, optimum karışım süresi ve ürün kalitesinin iyileştirilmesi için toz akış davranışlarının (toz reolojisi) belirlenmesinin gerekli olduğu anlaşılmıştır.