ÇAĞDAŞ SANATTA KÜLTÜRALİZM OLGUSU VE ETKİLERİ
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, RESİM ANASANAT DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ali Koç
Danışman: Aygül Aykut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:'Çağdaş Sanatta Kültüralizm Olgusu ve Etkileri' başlıklı bu tez çağdaş sanatın yaklaşık olarak son yüz elli yıllık tarihini - 19. yüzyıl sonu ile günümüz arasını - kapsar. Türkçede 'kültürellik ya da kültürelcilik' olarak anlaşılan kültüralizm olgusunu, araştırmanın problem sorusu olan 'çağdaş sanat yapıtlarında kültüralizm olgusunun yansımaları nedir? ne olacaktır?' bağlamında ele alır. Bu çerçevede tezin birinci bölümünde, çağdaş sanat, kültür, olgu ve kültüralizm kavramları tanımlanmıştır. Daha sonra kültüralizm olgusunun Modern Dönem'den günümüze kadar olan süreci üç farklı başlıkta ve bölümde incelenmiştir. Sözü edilen bu başlıklar sırasıyla, Modern Kültüralizm, Postmodern Kültüralizm ve 'Öteki' Kültüralizm'dir. 'Modern Kültüralizm ve Çağdaş Sanat' başlıklı ikinci bölümde, Modern Kültüralizm'in iki farklı yönü tespit edilmiştir. Bunlardan ilki Modern Kültüralizm'in 'Kültürel Emperyalizm' ikincisi pozitivizme bağlı gelişen rasyonalist yönlerdir. Modern Kültüralizm'in 'Kültürel Emperyalizm' yönünde 'Batı'nın 'Doğu' coğrafyalarına karşı uzun yıllardır egzotik, oryantalist, kolonyalist ve emperyalist bakış açılarıyla sürdürdüğü 'kültürelci' çalışmalar ele alınmıştır. Modern Kültüralizm'in pozitivist rasyonalizm yönünde ise bu dönemde 'Batı'da ortaya çıkan akımlar ve bu akımlara bağlı çalışan sanatçıların yapıtları üzerinde durulmuştur. 'Postmodern Kültüralizm ve Çağdaş Sanat' başlıklı üçüncü bölümde, Postmodern Kültüralizm'in 1960'lı yıllardan günümüze kadar gelen sürecinin 'durum'una bakılmıştır. Bu bölümde önce Postmodern Kültüralizm'in kuramsal zeminini meydana getiren sosyal bilim insanlarının görüşlerine yer verilmiş sonra bu teorisyenlerin küresel teknokapitalizm kapsamında sorun olarak tartıştıkları çok sayıdaki kavram ve tema tespit edilmiştir. Öte yandan burada, gündeme gelen sorunların bu dönemin postmodern çağdaş sanatçıları tarafından çok sayıdaki çağdaş sanat stratejisi ve formu ile sorunsal haline getirildiği görülmüştür. Daha sonra ise araştırmacının çalışmalarıyla analojik bağlantısı olduğu tespit edilen çağdaş sanatçılar ve onların işleri tezin verileri olarak değerlendirilmiştir. 'Öteki' Kültüralizm ve Çağdaş Sanat' başlıklı dördüncü bölümde, Postmodern Dönem'le eş zamanlı hareket eden ve 'Batı' (Avrupa ve Amerika) coğrafyası dışında kalan 'Doğu' (Asya ve Afrika) coğrafyasının çağdaş sanat işleri gündeme getirilmiştir. Bu bölümde, özellikle 'Doğu'lu sosyal bilim entelektüellerinin 'öteki' toplumların sorunlarını tartıştıkları görüşleri bir araya getirilerek, 'Öteki' Kültüralizm başlığı altında farklı bir sınıflandırma önerisi sunulmuştur. Çağdaş Türk sanatı da 'Öteki' Kültüralizm başlığına dahil edilirken, coğrafi yakınlık durumu gözetilmiştir. Bu bölümde ele alınan kuramsal temellerin ve çağdaş sanat uygulamalarının Postmodern Kültüralizm'le eş zamanlı bir süreci yaşamalarına karşın, kavram ve tema açısından farkları; strateji ve form açısından ise benzerlikleri tespit edilmiştir. 'Bulgular ve Değerlendirme' başlıklı beşinci bölümde, önce araştırmacının çalışmalarının kültüralizm olgusu ile olan bağlantıları bulgu noktasında analiz edilmiş ve sonra sözü edilen bu çalışmaların Modern, Postmodern ve 'Öteki' Kültüralizm'de yer alan çağdaş sanatçıların işleri ile karşılaştırması yapılmıştır. 'Sonuç ve Tartışma' başlıklı altıncı bölümde ise önce Modern, Postmodern ve 'Öteki' Kültüralizm bölümleri ayrı ayrı tartışılmıştır. Daha sonra çağdaş sanat üzerinde söz konusu kültüralizmler ile araştırmacının işlerinin etkileri karşılaştırma yapılarak değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: çağdaş sanat, kültür, kültüralizm, modernizm, postmodernizm, 'öteki', kuram, tema, akım, form, strateji