Yapay Zeka Yöntemleri Kullanılarak PID Denetleyici Parametrelerinin Belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Asuman Savaşçıhabeş

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Aytekin BAĞIŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Modern kontrol tekniklerinde son yıllarda görülen büyük gelişmelere rağmen orantı-integral-türev (proportional-ingtegral-derivative, PID) tipi denetleyiciler basit ve kararlı yapılarından dolayı endüstriyel sistemlerde yaygın şekilde kullanılmaktadır. Yapılan denetleme işleminden istenilen sonuçların elde edilmesi, kullanılan denetleyicinin uygun biçimde belirlenmiş olmasıyla doğrudan ilişkilidir. PID tipi denetleyicilerin belirlenmesinde, denetleyici performansını etkileyen üç parametre önemlidir. Etkili bir denetim için orantı, integral ve türev sabiti olarak isimlendirilen bu üç parametrenin denetimin amacına yönelik en uygun şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir. Klasik yöntemlerin dışında yapay zekaya dayalı yöntemlerin kullanılması, bu parametrelerin belirlenmesinde hızlı ve etkili çözümler sağlamaktadır.Yaygın olarak kullanılan yapay zeka optimizasyon algoritmalarından bazıları genetik algoritmalar (genetic algorithms, GA), farksal evrim algoritması (FEA, differential evolution algorithm, DE) ve parçacık sürü optimizasyonu (particle swarm optimization, PSO)' dur. Bu yöntemler özellikle problem çözümünde çok sayıda olası adayın bulunduğu durumlarda en uygun seçimin yapılması için hızlı ve etkili sonuçlar üretebilmektedir. Bu çalışmada, belirlenen denetim amaçları doğrultusunda yapay zeka optimizasyon yöntemleri kullanılarak, sistem modeli tanımlanmış bir sürecin kontrol birimi olan PID parametrelerinin elde edilmesine çalışılmıştır. Yapılan çalışma, denetleyicinin sağlaması istenen şartları ifade eden bir amaç fonksiyonu dikkate alınarak parametre ayarlama işleminin en uygun biçimde gerçekleştirilmesi esasına dayanmaktadır.Anahtar Kelimeler: Kontrol Sistemleri, PID Ayarlaması, Genetik Algoritma, Farksal Evrim Algoritması, Parçacık Sürü Optimizasyonu.