SANAL ETKİLEŞİM VE SANAL KİMLİKLER:FACEBOOK ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELMA MERT
Danışman: İlkay Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma sanal ortamda kurulan iletişim ve etkileşimlerin yeni bir iletişim tipi olup olmadığını ve bu iletişim ve etkileşim sürecinde nasıl bir kimlik tipinin inşa edildiğini bir sosyal paylaşım sitesi olan Facebook örneğinde anlamayı ve yorumlamayı kendisine konu edinmektedir. Araştırmada, Facebook ortamında kolektif bir paylaşım konusu haline gelen çoklu ve eklektik bir karaktere sahip kimlik inşası süreci, din ve dindarlığın bireylerin kimlik inşasına olan etkileri ile bu kimliklerin ne tür bir dindarlık modelini temsil ettiğini anlamak ve yorumlamak amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, Facebook ortamında gerçekleşen etkileşim temelli sanal kimlik inşaları incelenmeye, dini kimliklerin yalıtılmış bir bir biçimde değil de çoklu ve eklektik kimlik inşalarının bir parçası olarak üretildiği gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmayı din sosyolojisi araştırmaları içinde özgün kılan dini kimliği ayrı bir inşa süreci olarak değil de farklı atıf çerçevelerine referansla üretilen diğer çoklu ve eklektik kimliklerin bir parçası olarak ele alan yaklaşımından kaynaklanmaktadır. Zira çalışma, sanal ortamın farklı kimlik inşası süreçlerini bir araya getirerek eklektik ve çoklu kimlik inşası sürecini perçinlediği iddiasındadır. Bu incelemenin verileri sanal etnografyayla 11 Ocak 2016 - 15 Mayıs 2019 tarihleri arasında araştırmacının kendi Facebook ağındaki 150 kullanıcıyı katılımlı biçimde gözlemlemesiyle oluşturulmuştur. İlaveten, bu kullanıcılar içerisinden amaçlı örneklem ile yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesine göre seçilen 10 kişi ile derinlemesine görüşme yapılarak katılımlı gözlem tekniğine katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Bu araştırma bize göstermiştir ki, Facebook, insanların kendilerini ifade etme veya sunma biçimlerinin yanı sıra diğerleriyle iletişim kurma şekillerini de dönüşüme uğratarak görselliğin büyük önem taşıdığı yeni iletişim pratiklerini hayatlarımıza dahil etmiş durumdadır. Facebook'u gerek bireylerin oluşturduğu profiller gerekse yaptığı paylaşımlar aracılığıyla bir benlik sunum aracı olarak değerlendirmek mümkündür. Kişiler burada sanal kimlikler oluşturmak veya kimlik deneyimlemekten ziyade var olan kimliklerini geliştirmek, makyajlayarak veya cilalayarak görünür olmak motivasyonu ile hareket etmektedir ve bu nedenle paylaşımlarda bulunurken kendileriyle ilgili olumsuz yönlerini gizleyip olumlu yönlerini öne çıkarmaya çalışmaktadırlar. Ayrıca, bir referans kaynağı olarak hayatı anlamlandırması beklenen dinin Facebook ortamında pek çok birey için özel günlerde, belirli zamanlarda veya kaygı verici olayların yaşandığı güvenlik ihtiyacı duyulan zamanlarda başvurulan bir olgu halini aldığı gözlemlenmiştir. Meselenin önemli bir diğer boyutu ise kullanıcıların çoğunun Facebook sanal mekanında temsil edilen bireysel dindarlık temsillerini samimiyetsiz bulmalarıdır. Anahtar Kelimeler: Facebook, sanal etkileşim, sosyal ağlar, sanal topluluklar, kimlik, sanal kimlik, dindarlık ve kimlik.