Cevat Heyet'in Azerbaycan Şifahi Halk Edebiyatı adlı eseri (transliterasyon-aktarma-dizin)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, AVRASYA ARAŞTIRMALARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ARISAL
Danışman: GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk milleti zengin bir tarihe sahip olmakla birlikte zengin bir edebiyat geleneğine de sahiptir. Bu milletlerden birisi de zengin ve çeşitli edebiyat örnekleriyle karşımıza çıkan Azerbaycan Türkleridir. Azerbaycan toprakları 1828 yılında Rusya ile İran arasında imzalanan Türkmençay Antlaşması ile birlikte güney ve kuzey olmak üzere ikiye bölünmüş ve bunun sonucunda Kuzey Azerbaycan Rus hâkimiyetine girerken Güney Azerbaycan İran sınırları içerisinde kalmıştır. Bu tarihten sonra Kuzey Azerbaycan'da edebî dil gelişme gösterirken Güney Azerbaycan'da şifahi edebiyat gelişme süreci içerisine girmiştir. Bu gelenek çerçevesinde yaratmış oldukları Azerbaycan şifahi halk edebiyatı sosyal, siyasi, iktisadi, medeni ve daha pek çok alanı içerisinde barındıran bir yaratıcılık sahasıdır. Halkın kederi ve mutluluğu atasözlerinden destanlara kadar çeşitli yaratıcılık örneklerine aksetmiştir. Bıçak ve kalem üstadı olarak tanınan Cevat Heyet, işte tam bu noktada Azerbaycan şifahi halk edebiyatı ile ilgili makaleler kaleme almış ve çeşitli folklor ürünleri ile birlikte pek çok edebî şahsiyeti halka tanıtmıştır. Yazdığı makaleleri kurucusu olduğu ve müdürlük görevini yürüttüğü Varlık dergisinde yayınlayan Heyet, geçmiş ile gelecek nesiller arasında bir köprü kurmayı başarmıştır. Gerek Azerbaycan şifahi halk edebiyatı gerek Cevat Heyet ve gerekse Varlık dergisi üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Ancak Cevat Heyet'in Varlık dergisinde kaleme almış olduğu makalelerin bir toplusu olan "Azerbaycan Şifahi Halk Edebiyatı" adlı eser üzerinde henüz bir çalışma yapılmamıştır. Heyet, eseri Arap harfli Azerbaycan Türkçesinde kaleme almıştır. Bu çalışmada eserin Latin harfli metne transliterasyonu yapılarak Türkiye Türkçesine aktarılması ve ardından bir dizin eklenmesi hedeflenerek literatürdeki bu boşluğu doldurmak ve yapılacak olan çalışmalara kaynak oluşturacak nitelikte bir çalışma ortaya konmak amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan Şifahi Halk Edebiyatı, Cevat Heyet, Varlık Dergisi