Türkiye'de sinema seyircisinin film izleme alışkanlıkları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İLETİŞİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NESLİHAN GÖKER
Danışman: Vahit İlhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kitle iletişim araçlarının kendi seyircisiyle kurduğu ilişki; tarihsel, sosyo-kültürel ve teknolojik dönemlere göre farklılıklar sergilemektedir. Özellikle günümüzde teknolojik bir yenilik olarak tecrübe edilen dijitalleşme süreçleri seyircinin kitle iletişim araçlarıyla kurduğu bağı önemli ölçüde değiştirmektedir. Sinemanın da diğer kitle iletişim araçları gibi seyirciyle kurduğu ilişkinin toplumsal koşullar ve teknolojik yeniliklerden etkilendiği ve günümüz koşullarında, farklı bir sinema seyirci ilişkisinin ortaya çıktığı kabul edilmektedir. Çalışma, bu kabulden hareketle Türkiye'de sinema seyircisinin günümüz koşullarında genel özelliklerini belirlemek ve betimlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bireylerin hem sinema salonlarında hem de domestik alanlarında sinema ile kurduğu bağı, film izleme alışkanlıklarını ve nasıl bir seyirci profiline sahip olduğunu ortaya koyan bu çalışma, sinemaya izleyici merkezli bir bakış açısı sunması bakımından literatüre özgün bir katkı sağlamayı hedeflemektedir. Çalışmada alan araştırması yöntemine bağlı kalınarak veri toplama aşamasında anket tekniğine başvurulmuştur. Alan araştırması, 15 Eylül-10 Kasım 2015 tarihleri arasında, Türk sinema seyircisinin önemli bir kısmını oluşturan İstanbul, İzmir ve Ankara illerinde gerçekleştirilmiştir. Anket uygulaması sonucunda 1365 kişilik bir örneklem grubuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre sinema bireylerin gündelik hayatlarında az veya çok yer almakta; bireyleri doğrudan ya da dolaylı bir şekilde etkilemektedir. Bireylerin sinemaya olan ilgisi ve gündelik yaşamlarında sinemanın kapladığı alan ve önem kişiden kişiye farklılıklar göstermekte, sinemaya ilişkin geliştirilen tutum ve davranış kalıpları da bu eksende şekillenmektedir. Bunun yanında değişen ve gelişen teknolojik imkânlar, sinema seyircisinin hem sinemaya gitme, hem de film izleme alışkanlıklarını önemli ölçüde değiştirmiştir. Bu nedenle film izleme pratiklerinin sinema salonlarının dışına taştığı, bireylerin domestik alanlarda film izleme davranışlarını çok daha sık ve yoğun bir şekilde gerçekleştirdiği görülmüştür. Sinema salonları ise salt film izlemekten öte, içerisinde sosyal ve kültürel anlamlar barındıran bir mekâna dönüşmüştür. Film izleme pratiklerinde belirleyici olan mekânsal düzenlemenin ise yeni teknolojiler ekseninde domestik alanlara kaydığı, bunun da çoğu zaman bireysel bir etkinlik olarak şekillendiği tespit edilmiştir. Özellikle internetin film izleme davranışları üzerindeki etkisinin oldukça bariz olduğu belirtilmelidir. Günümüz sinema seyircisinin davranışlarının şekillenmesinde en etkili faktör olan internet sayesinde bireyler sadece vizyon filmleri ile sınırlı kalmayıp, istediği her filmi izleyebilme olanağına sahip olmuştur.