Borçlanmanın büyüme üzerinde dinamik etkilerinin analizi: Teori ve OECD panel data çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2012
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM DOĞAN
Danışman: FAİK BİLGİLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihi gelişimi incelendiğinde ülkelerin borçlanmaya genellikle savaşların finansmanı, büyük çaplı alt yapı-bayındırlık hizmetleri ve vadesi gelen borçların ödenmesi gibi nedenlerle başvurdukları görülmektedir. Günümüzde ise borçlanmanın en önemli nedeni yüksek düzeye ulaşan kamu açıklarının finansmanıdır. Kamu açıkları, ya Merkez Bankası kaynakları ya da dış borçlanma veya iç borçlanma yöntemlerinden biri veya bunların bileşimi kullanılarak finanse edilebilmektedir. Ancak Merkez Bankası kaynaklarının kamu finansmanında kullanımı enflasyonist baskı oluşturduğundan, politik karar vericiler daha kolay finansman kaynağı olan dış borçlanmaya yönelmektedirler. Azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ekonomik kalkınmanın finansmanı için gerekli olan kaynakların yetersiz olması, bu ülkeleri dış kaynak bulmaya zorlamaktadır. Bununla birlikte Türkiye'de toplumsal kalkınmanın finansmanında yoğun olarak kullanılan dış borçlanma; 1980'lerin ikinci yarısından itibaren amacından uzaklaşmaya başlamış, zamanla harcama disiplininden kopan kamunun bütçe dengesini sağlamak için yapılır hale gelmiş ve bunun sonucu olarak da ülke borç kısır döngüsüne girmiştir.Bu çalışmada amaç borçlanma ve büyüme değişkenleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek modelleyebilmektir. Bu bağlamda gözlemlenen bir modelde gözlemlenemeyen değişkenlere izin verilmesi, dinamik bir sistemde iterasyonla güçlü optimizasyona ulaşmak için sağlam bir algoritma kullanılması ve kendinden önceki modellere göre daha esnek olması nedenleriyle Markov-Switching modeli takip edilmiştir. Tez çalışmasında Türkiye ve OECD grubu ülkelerin analizlerine odaklanılmakta ve 1970-2009 yılları arasındaki dönemini kapsayan veri setinden faydalanılmaktadır.Analizlerde büyüme ve dış borçlanma arasındaki ilişki gerek kısa dönem ve uzun dönem gerekse kamu ve özel dış borç ayrımı yapılarak ele alınmıştır. Bu kapsamda çok değişkenli dinamik Markov-Switching modeli (ÇDDMSM) sonuçlarına göre, yatırım ve beşeri sermaye gibi temel büyüme değişkenleri beklenildiği şekilde büyümeyi pozitif yönde etkilemektedir. Borçlanma ile ilgili bulgular şu şekilde özetlenebilir. İlk olarak gerek kısa dönem ve uzun dönem gerekse kamu ve özel dış borçlanma değişkenleri hem rejim sıfırda hem de rejim birde büyümeyi negatif yönde etkilemektedir. İkincisi, kamu borçlanmasının ekonomik büyüme üzerindeki negatif etkisi özel borçlanmanın ekonomik büyüme üzerindeki negatif etkisinden daha büyüktür. Üçüncüsü, kısa dönem borçlanmanın negatif etkisi uzun dönem borçlanmanın negatif etkisine göre daha küçüktür. Son olarak, ekonomik büyüme ve borçlanma değişkenleri arasındaki ilişki doğrusal değildir.Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Dış Borçlanma, State-Space, Markow-Switching