Fevzi Çakmak Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 30–65 yaş kadınların servikal kanser taraması hakkındaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bil., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜREYYA GÜNGÖR
Danışman: SELÇUK MISTIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:FEVZİ ÇAKMAK AİLE SAĞLIĞI MERKEZİ'NE BAŞVURAN 30–65 YAŞ KADINLARIN SERVİKAL KANSER TARAMASI HAKKINDAKİ BİLGİ VE TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Giriş ve Amaç: Serviks kanseri dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın dördüncü kanserdir. Servikal kanser büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır ve erken evrede tespit edilmesi sağ kalımı önemli ölçüde iyileştirmektedir. Çalışmamızda Fevzi Çakmak Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30-65 yaş kadınların servikal kanser taraması hakkındaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesini amaçladık. Materyal ve Metot: Kesitsel, tanımlayıcı ve analitik tipte tasarlanan bu çalışma, Kayseri Fevzi Çakmak Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 358 kadın katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler, sosyo-demografik özellikleri, serviks kanseri ve tarama hakkındaki bilgi ve tutumları içeren yapılandırılmış bir anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS ver. 22.0 kullanılarak yapılmıştır. Verilerin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile incelendi. Normal dağılım gösteren sürekli değişkenler ortalama±standart sapma; anormal dağılım gösteren değişkenler, minimum - maximum olarak sunuldu. Kategorik veriler katılımcı sayısı ve yüzde ile ifade edildi. Kategorik değişkenlerin değerlendirilmesi için ki-kare testi kullanıldı. p değerinin 0,05'in altında olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 45,5 yıl olup, çoğunluğu ev hanımı (%71,5) ve evli (%87,4) bireylerden oluşmaktadır. Eğitim düzeyleri çeşitlilik göstermekle birlikte, üniversite mezunları (%29,9) en büyük grubu temsil etmiştir. Katılımcıların önemli bir kısmının (%86,6) daha önce servikal kanser taraması hakkında bilgi aldığı, bilgi alanların çoğunluğunun bilgiyi doktor ve sağlık personelinden aldığı saptanmıştır. %28,2'si Pap Smear veya HPV DNA testi yaptırmadığını ifade etmiştir. Tarama yaptırmama nedenleri arasında en yüksek oran (%28,2) "şikayeti olmadığı için gerekli görmeme" olmuştur. Lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre; yaşın artması (OR=1.111, p<0,001), serviks kanseri hakkında bilgi almış olmak (OR=17.858, p=0,017) ve bu bilginin sağlık profesyonelleri tarafından verilmiş olması (OR=3.310, p=0,028) serviks kanseri taramasına katılım olasılığını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artırmaktadır. Medeni durum, ilk adet yaşı, evlilik yaşı ve ulusal kanser taraması programı farkındalığı gibi faktörlerin tarama katılımı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Ayrıca, ailede kanser öyküsü olan katılımcıların tarama yaptırma oranlarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma, Fevzi Çakmak Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran kadınlar arasında serviks kanseri tarama programlarına katılımın artırılması için bilgi düzeyinin yükseltilmesi ve sağlık profesyonellerinin etkin rolünün teşvik edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Gelecek çalışmalar için, özellikle semptom odaklı sağlık algısını kırmaya yönelik hedefe odaklı eğitim programları, birinci basamakta sağlık profesyonellerinin sürekli bilgilendirme ve yönlendirme görevleri, ailede kanser öyküsü olan bireylere proaktif yaklaşımlar ve HPV aşısı farkındalığının artırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Serviks Kanseri, Tarama, Bilgi Düzeyi, Tutum, Aile Hekimliği,