Havacılık emisyonlarının azaltılmasında AB emisyon ticareti sisteminin rolü: Ekonometrik bir analiz
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HAVACILIK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA AKBIYIK
Danışman: Tunahan Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 1995–2021 dönemine ait 23 Avrupa ülkesinin verilerini kullanarak Avrupa Birliği Emisyon Ticareti Sistemi'nin (AB ETS), havacılık sektöründen kaynaklanan karbondioksit (CO₂) emisyonları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Çevre kalitesini temsilen bağımlı değişkenler olarak iç hat havacılık kaynaklı CO₂ emisyonu, uluslararası havacılıktan kaynaklı CO₂ emisyonu ve toplam havacılık sektöründen kaynaklanan CO₂ emisyonu ele alınmıştır. Bağımsız değişkenler olarak ülkede kayıtlı hava taşıyıcılarının yurt içi kalkışları, yurt dışı kalkışları, havacılık sektörüne ait enerji kullanımı, gayrisafi yurt içi hasıla (GSYİH) ve toplam nüfus dikkate alınmıştır. Bu kapsamda, iç hatlar, dış hatlar ve toplam emisyonları temsil eden üç ayrı panel veri modeli oluşturulmuştur. Analiz sürecinde, ilk olarak değişkenlerin durağanlığı panel birim kök testleriyle test edilmiş; ardından Pedroni eşbütünleşme testiyle uzun dönemli ilişkiler değerlendirilmiştir. Uzun dönem katsayıları Pooled Mean Group (PMG) ve Mean Group (MG) tahminleyicileriyle tahmin edilmiş; değişkenler arası yönlü ilişkiler Dumitrescu-Hurlin panel Granger nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Bulgular, AB ETS'nin iç hat emisyonlarını azaltmada anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, uluslararası uçuşlar üzerindeki etkisinin ise sınırlı düzeyde kaldığını ortaya koymuştur. Ayrıca havacılık sektörü enerji kullanımı, uçuş faaliyetleri, GSYİH ve nüfusun emisyonlar üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, havacılık sektöründe piyasa temelli çevresel politika araçlarının etkinliğine ve sürdürülebilir havacılık stratejilerinin gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: AB ETS, Havacılık CO₂ Emisyonları, Enerji Kullanımı, Panel Veri, Sürdürülebilirlik