KORUNGADA (Onobrychis viciifolia Scop.) SOMATİK EMBRİYOGENESİS YOLUYLA BİTKİ REJENERASYONU ÇALIŞMALARI


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Gülseren BOZATOĞRUL

Danışman: Satı Uzun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, korunga bitkisinde kallus ve hücre süspansiyon kültürlerinden somatik embriyogenensis ile bitki rejenerasyonunun elde edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla kallus kültüründen somatik embriyogenesis çalışmalarında iki farklı protokol kullanılmıştır. Birinci protokolde in vitro'da yetiştirilen steril fidelerden izole edilen hipokotil ve kotiledon eksplantları 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin veya TDZ ve 1 g/L prolin içeren katı MS, SH, B5 veya N6 besin ortamlarında kültüre alınmıştır. Gelişen embriyonik kalluslar daha sonra %3 sükroz içeren katı MS besin ortamına aktarılmıştır. Deneme sonucunda en yüksek somatik embriyo oluşum oranı kinetin içeren MS ve B5 besin ortamlarından elde edilirken, en yüksek eksplant başına embriyo sayısı kinetin içeren MS besin ortamından elde edilmiştir. İkinci protokolde hipokotil, kotiledon, yaprakçık ve yaprak sapı eksplant olarak kullanılmıştır. İlk önce eksplantlar kallus oluşumu için 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin, 2.3 g/L prolin, 200 mg/L kazein hidrolizat içeren katı MS, SH veya B5 ortamlarında 1 ay süreyle bekletildikten sonra 2 mg/L 2,4-D, 0.2 mg/L kinetin, 2.3 g/L prolin, 200 mg/L kazein hidrolizat, %2 sükroz ve %3 mannitol içeren katı MS, SH veya B5 embriyo geliştirme ortamına alınmıştır. Burada gelişen embriyonik kalluslar %6 sükroz içeren katı MS besin ortamına embriyo olgunlaştırma için aktarılmıştır. Deneme sonucunda en yüksek somatik embriyo oluşum oranı ve eksplant başına somatik embriyo sayısı hipokotil eksplantından (%50 ve 5.7 adet) elde edilmiştir. Süspansiyon kültüründe ikinci protokol kullanılmış olup, her tekerrürde 2 gram kallus sıvı besin ortamında çalkalanmış ve beşer gün arayla üç alt kültür yapılmıştır. En yüksek somatik embriyo sayısı birinci alt kültürde MS ve SH besin ortamlarında hipokotil eksplantından (17 ve 19 adet), ikinci alt kültürde SH besin ortamında kotiledon, MS ve B5 temel besin ortamlarında ise hipokotil eksplantından elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bitki rejenerasyonu, hücre süspansiyon kültürü, Onobrychis viciifolia Scop, somatik embriyogenesis