Oryantalizm ve İslam Mezhepleri Çalışmaları -Wilfred Madelung (1930- ) Örneği-

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA ZEHRA BENLİ

Danışman: Yusuf Benli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Doğu topraklarında İslam'ın müreffeh çağında, oldukça karanlık bir dönemi yaşayan Batı, içinde bulunduğu karanlıktan kurtulmanın yolunu Doğu'yu araştırmakta bulmuştur. X. yüzyıla kadar devam eden ve X. yüzyıl sonrasında patlak vermeye başlayan, Batı merkezli hareketlenmeler zamanla güçlenerek Doğu'yu her yönden araştırma imkânını Batı'nın eline vermiştir. Zaman içerisinde kurumsallaşarak Oryantalizm adını alan bu yapılanma başlangıçta Doğu kültürünü araştırmaktan ibaret iken İslam Dini ile tanıştıktan sonra kapsamı oldukça geniş bir alan haline gelmiştir. Yüzyılları kapsayan Oryantalizm kavramının oluşum süreci, bu alanda ün yapmış birtakım Oryantalist'in İslam ilimlerine dair çalışmalarıyla birleşince ortaya tahmin edilenden daha büyük ve ayrıntılı bir tablo çıkmaktadır. Oryantalizm kavramı, bugün Doğu'yu araştıran kurumlarda ismen kullanılmasa dahi faaliyetlerine halen devam etmektedir. İslam dünyasına ve Batı dünyasına Oryantalizm adı altında pek çok eser kazandıran Oryantalistler'den Wilfred Madelung(1930- )'un, yapmış olduğu çalışmalarda Oryantalizm kavramının karşılığını bulup bulmadığı merak konusudur. Bunun yanında Madelung'un eserlerinde yer verdiği konuların İslam Mezhepleri Tarihi ve Oryantalizm ile ilişkisinin incelenmesi ihtiyacı bu çalışmada karşılığını bulmaktadır. Çalışmalarının Türkçe'ye kazandırılması hususunda da ilk adımı atmış olan bu tez, bu bakımdan da önem arz etmektedir. Bu çalışma Oryantalizm'in meydana geliş sürecini işleyerek Madelung'un hayatını ve çalışmalarından birini incelemekte, belirli eserlerinin ve makalelerinden bazılarının mahiyetini irdelemektedir. Madelung'un Oryantalist kimliği ile ortaya çıkardığı eserlerinden bazılarının İslam Mezhepleri Tarihi alanı ile ilişkisini inceleme gayesi gütmektedir. Tezin oluşumu genel çerçevede bu şekildedir. Anahtar Kelimeler: İslam, Oryantalizm, Wilfred Madelung.