PISA 2018 MATEMATİK OKURYAZARLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER: TÜRKİYE, HIRVATİSTAN VE YUNANİSTAN KARŞILAŞTIRMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDİ TANGUT
Danışman: Emre Toprak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüz bilgi çağında, toplumsal yaşamın hızla değişen koşulları ve teknolojik gelişmeler, bireylerin yeni durumlara hızlı ve etkin biçimde uyum sağlamasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, eğitim süreçleri artık sadece bilgi aktarımıyla sınırlı kalmamakta; bireylerin eleştirel düşünme, problem çözme ve yeniliklere adaptasyon gibi temel yeterliklerini geliştirmeyi amaçlayan dinamik ve kapsamlı bir yapıya dönüşmektedir. Eğitim sistemlerinin niteliğini artırmak için yürütülen değerlendirme çalışmaları, özellikle matematik okuryazarlığı gibi bireylerin günlük yaşamlarında etkin rol oynayan kritik yeterlik alanlarında uluslararası düzeyde daha da önem kazanmıştır. Bu doğrultuda gerçekleştirilen bu araştırmanın temel amacı, PISA 2018 sınavında matematik okuryazarlığı performansları birbirine yakın olan Türkiye, Hırvatistan ve Yunanistan'daki 15 yaş grubu öğrencilerin matematik okuryazarlığını etkileyen faktörlerin önem düzeylerini, yapay sinir ağı yöntemiyle karşılaştırmalı olarak belirlemektir. Nicel araştırma yaklaşımı kapsamında betimsel tarama deseni kullanılarak yürütülen çalışma, OECD tarafından yayımlanan PISA 2018 öğrenci veri setleri üzerinden, eksik veriler temizlendikten sonra toplam 16.506 öğrenciye ait veriyle ikincil veri analizi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Analizlerde ekonomik, sosyal ve kültürel statü, ebeveyn eğitim düzeyi, öğrenme süresi, okula yönelik tutum ve motivasyon gibi 13 bağımsız değişkenin matematik başarısını yordama gücü incelenmiştir. Bağımlı değişken olan matematik okuryazarlığı düzeyi farklı sınıflama kriterlerine göre gruplandırılmış ve tüm analizler SPSS 25.00 programında yapay sinir ağı algoritmaları kullanılarak yapılmıştır. Bulgulara göre, üç ülkede de matematik başarısını en güçlü biçimde yordayan değişken ekonomik, sosyal ve kültürel statüdür. Türkiye ve Hırvatistan'da öğrenme süresi ve baba eğitim düzeyi başarı üzerinde belirleyici bulunurken, Yunanistan'da ise okumaya ilgi ve psikolojik dayanıklılık gibi bireysel faktörler daha fazla öne çıkmıştır. Sonuçlar, öğrenci başarısının sosyoekonomik, çevresel ve bireysel etmenlerin karmaşık etkileşimi ile şekillendiğini göstermekte ve eğitim politikalarının veri temelli olarak bu çok boyutlu yapıyı dikkate alarak oluşturulmasını önermektedir. Anahtar Kelimeler: PISA, Matematik Okuryazarlığı, sınıflama, yapay sinir ağı