Kayseri ili için atık yönetimi kapsamında karbon ayak izini azaltmaya yönelik stratejilerin atık azaltım modeli (WARM) ile incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DERYA ÖZCAN

Danışman: ŞÜKRÜ TANER AZGIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İklim değişikliği ile mücadelede katı atık yönetimi, sera gazı emisyonlarının azaltılması açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Türkiye'nin "2053 Net Sıfır Emisyon" hedefi doğrultusunda, yerel yönetimlerin atık kaynaklı karbon yükünü azaltmaya yönelik stratejileri geliştirmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Kayseri ilinde yıllık yaklaşık 952.090 ton belediye atığı üzerinden mevcut sistemin karbon ayak izi belirlenmiş ve yaşam döngüsü analizi yaklaşımıyla ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) tarafından geliştirilen WARM v16 modeli kullanılarak dört alternatif senaryo değerlendirilmiştir. Modelleme sonuçlarına göre; geri dönüştürülebilir malzemelerin ekonomiye kazandırılması (Senaryo 1) 76.643 MTCO₂E, organik atıkların kompostlaştırılması (Senaryo 2) 38.855 MTCO₂E ve kaynağında azaltım yaklaşımı (Senaryo 3) 76.751 MTCO₂E yıllık emisyon azaltımı sağlamaktadır. Bütün müdahalelerin bir arada uygulandığı Entegre (Hibrit) Senaryo (Senaryo 4), 115.607 MTCO₂E ile en yüksek azaltım potansiyelini sunmuş; bu değer yaklaşık 24.166 aracın trafikten çekilmesine eşdeğer çevresel fayda yaratmıştır. Çalışmanın öne çıkan yönü, WARM modelinin yalnızca çevresel çıktıları değil, aynı zamanda yerel düzeyde geri dönüşüm, kompost ve biyogaz altyapısının istihdam, tarife ve teşvik mekanizmaları üzerinden oluşturabileceği sosyo-ekonomik faydaları da tartışmaya açmasıdır. Sonuçlar, Kayseri'de atık hiyerarşisinin üst basamaklarına geçişin, 2053 Net Sıfır hedefiyle uyumlu ve uygulanabilir bir dönüşüm yolu sunduğunu göstermektedir.