Çevresel Kuznets Eğrisi Yaklaşımında İkame ve Gelir Etkilerinin Ayrıştırılması: Teorik ve Ampirik Çerçeve
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Erciyes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fak., İktisat, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞAN BARAK
Danışman: Faik Bilgili
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelir düzeyi ve kirlilik arasındaki ilişkiyi inceleyen Çevresel Kuznets Eğrisi (EKC) hipotezi makro iktisadi açıdan yaygın olarak tartışılmakta ve incelenmektedir. Ancak EKC hipotezinin makro iktisadi boyutunun yanında mikro iktisadi temellerinin de olduğu unutulmamalıdır. Bu tez çalışmasının amacı EKC hipotezini makro ve mikro iktisadi açıdan incelemektir. Bu amaç doğrultusunda 1975-2014 yıllık verileri ve PSVAR metodolojisi kullanılarak G20 ülkelerinde EKC hipotezi makro ve mikro iktisadi temelde incelenmiştir. EKC hipotezi önce makro iktisadi boyutta incelenmiştir. Bu modelde CO2 emisyonu, kişi başına reel gelir, yenilenebilir enerji tüketimi ve yenilenemez enerji tüketimi arasındaki ilişki incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre yenilenebilir enerji tüketiminin CO2 emisyonunu azalttığı ancak yenilenemez enerji tüketiminin CO2 emisyonunu artırdığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak EKC hipotezinin geçerli olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Daha sonra enerji fiyatları (ham petrol fiyatları, doğalgaz fiyatları ve kömür fiyatları) kullanılarak EKC hipotezi çerçevesinde ikame ve gelir etkilerinin ayrıştırılması incelenmiştir. Enerji fiyatları temelinde ikame ve gelir etkilerinin ayrıştırıldığı analizlerde, teori ile uyumlu bir şekilde gelir etkisinin pozitif ve ikame etkisinin negatif olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu modellerden de elde edilen sonuçlar, EKC hipotezini G20 ülkelerinde geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca ayrıştırma analizinden elde edilen sonuçlar, G20 ülkelerinde düşük gelir seviyelerinde enerjinin düşük bir mal olduğunu doğrulamıştır. Anahtar Kelimeler: Çevresel Kuznets Eğrisi, Enerji Tüketimi, Enerji Fiyatları, Gelir Etkisi, İkame Etkisi