Yamula ve Bayramhacılı Barajlarında 15 Safhalı Taşkın Öteleme İşletmesi


HAKTANIR T. , ÇITAKOĞLU H. , AÇANAL N.

Uluslararası Katılımlı III.Ulusal Baraj Güvenliği, (Özet)(Abstract), Eskişehir, Türkiye, 10 - 12 October 2012, cilt.1, ss.283-293

  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Eskişehir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.283-293

Özet

Radyal kapaklı savağı bulunan taşkın zararı indirgeme amaçlı barajlara uygulanması amacıyla, çok küçük boyutlulardan muhtemel maksimum taşkına (MMT’a) kadar bütün taşkınların ötelenmesi için 15-safhalı işletme kuralları geliştirilmiştir. MMT’nın 0.05, 0.10, 0.15, …, 0.45, 0.50, 0.60, 0.70, 0.80, 0.90 ve 1.00 oranlarıyla çarpılmasıyla 15 adet karar taşkınları hesaplanmaktadır. Baraj taşkın öteleme hacminin aynı oranlardaki kısımları bu 15 farklı karar hidrograflarının ötelenmesi için ayrılmakta, öteleme hesapları sonucu, 15 kritik göl su kotu ve 15 savak kapak altı açıklığı belirlenmektedir. Baraja gelen taşkın MMT olsa dahi, her boyuttaki taşkın için baştan bunun 0.05?MMT’a eşit olduğu varsayımıyla işletmeye başlanmaktadır. MMT’nın ötelenmesinde birinci safhanın ve takiben diğer safhaların kuralları da uygulandıktan sonra, göl su kotu 14.üncü kritik kotu geçtiğinde kapak altı açıklığı 15.inci safhanınkine arttırılarak maksimum göl su kotu sedde kret kotunun hava payı kadar altında tutulmaktadır. Sonra, düzenli bir sıra içinde, ilk safhaların kapak altı açıklıkları daraltılıp bunların kritik kotları yukarılara doğru yükseltilerek, küçük boyutlu taşkınların daha etkin azaltmayla ötelenmeleri, MMT’a yakın ve MMT gibi büyük boyutlu taşkınların ötelemesinde ise daha büyük debilerin bırakılması amacı ile birkaç farklı 15-safhalı işletme kuralları da hesaplanmakta, böylece 15-safhalı işletme için değişik opsiyonlar sunulmaktadır. Çok küçükten MMT’a kadar bütün taşkınlar icin geçerli olacak bicimde hesaplanan 15 kritik göl kotu ve 15 savak kapak açıklığı değerleri, taşkın öteleme hacmi ve savak debi kapasiteleriyle orantılı optimum işletme sağlamaktadır. Geliştirilen model, taşkın öteleme hacmi büyük barajlarda daha başarılı olmasına rağmen, her ikisinin de taşkın hacimleri küçük olan, Kızılırmak Nehri üzerinde ardışık konumdaki Yamula ve Bayramhacılı barajlarına da uygulanmış ve makul sonuçlar elde edilmistir.