Matematik eğitiminde yapay zekâ kullanımına ilişkin matematik öğretmenleri ve öğretmen adaylarının görüşleri: Sistematik bir derleme.

Creative Commons License

Doğan A., Soybaş D.

Türk Eğitim Değerlendirmeleri Dergisi, cilt.7, sa.1, ss.93-118, 2026 (Hakemli Dergi)

Özet

Bu çalışma eğitimde yapay zekânın kullanımına ilişkin matematik öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının algılarının, tutumlarının ve görüşlerinin çeşitli açılardan incelendiği araştırmaların içerik analizi yaklaşımıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Google Akademik, TR Dizin, ERIC, ScienceDirect, PROQUEST ve Scopus veri tabanları “artificial intelligence”, “artificial intelligence in education of mathematics” ve “mathematics education”, “matematik eğitimi”, “matematik öğretmeni”, “öğretmen adayı” ve “eğitimde yapay zekâ” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmış ve toplam 957 kayda ulaşılmıştır. Yinelenen ve tam metne erişilemeyen kayıtlar (n=173) çıkarılmış; güncel eğitim uygulamalarına odaklanmak amacıyla son iki yıl dışındaki ve dil kriterlerini karşılamayan çalışmalar (n=287) dışlanmıştır. Kalan çalışmaların %33,1’inin matematik eğitimiyle ilgili olduğu belirlenmiş; başlık ve özet incelemesi ve dâhil etme kriterlerini karşılayan matematik öğretmenleri veya matematik öğretmen adaylarıyla yürütülmüş olan araştırmalar derlemeye dâhil edilmiştir. Belirlenen ölçütleri karşılayan toplam 27 çalışma sistematik derlemeye dâhil edilmiş; yayın yılı, yöntem, örneklem grubu ve temel bulgular açısından analiz edilmiştir. Veriler, nitel içerik analizi yöntemiyle dört temel boyuta ayrılmıştır: (1) yapay zekâya yönelik tutumlar, (2) kullanım pratikleri ve deneyimler, (3) algılanan zorluklar ve endişeler, (4) teknolojik pedagojik alan bilgisi (TPAB). Öğretmen adaylarının kabul düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmekle birlikte, her iki grubun da yapay zekâ okuryazarlığı, etik kaygılar, güvenilirlik endişeleri ve pedagojik uyum eksikliği gibi benzer sorunlarla karşılaştıkları görülmüştür. Ek olarak olumlu tutumlara sahip oldukları ancak bu tutumların sınıf içi uygulamalara yansımadığı bulgulanmıştır. Yapay zekâ okuryazarlığının eğitimlerle geliştirilmesi ve TPAB yeterliklerinin desteklenmesinin, öğretmenlerin yapay zekâ araçlarını derslere entegre etmeleri ve bunun için “Yapay Zekâ Entegrasyon Açığı” kavramını önerilmektedir. Bununla birlikte, mevcut literatürde öğretmen adaylarının öğretim süreçlerine aktif katılımında yapay zekâya yönelik tutum, algı ve uygulama becerileri inceleyen yeni araştırmalarda daha farklı sonuçlar elde edilebileceği beklenmektedir. Bu doğrultuda, öğretmen eğitimi programlarında yapay zekâ temelli uygulamalara yer verilmesinin ve gelecek araştırmalarda yapay zekânın matematiksel öğrenme süreçlerine etkisinin deneysel çalışmalarla incelenmesi önerilmektedir.