Türk Siyasetinde Merkez-Çevre İlişkilerinin Yeniden Yapılanması: Ekonomik Merkezin Yer Değiştirişi ve Siyasal Sonuçları


TURHAN T.

Düşünce dünyasında Türkiz, cilt.17, sa.1, ss.123-149, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 17 Sayı: 1
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.59281/turkiz.1924447
  • Dergi Adı: Düşünce dünyasında Türkiz
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.123-149
  • Erciyes Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Bu çalışma, AK Parti iktidarını doğuran siyasal dönüşümü Edward Shils’in merkez-çevre çerçevesi ve Şerif Mardin’in Türkiye uyarlaması temelinde incelemektedir. Temel araştırma sorusu şudur: Ekonomik merkezin coğrafi yer değiştirişi, merkez-çevre ilişkilerini nasıl yeniden yapılandırmış ve AK Parti iktidarını nasıl mümkün kılmıştır? Temel argüman, AK Parti iktidarının salt kültürel-ideolojik bir dönüşümün değil, 1980 sonrasında hız kazanan ekonomik liberalleşmeyle birlikte Anadolu’da filizlenen yeni bir burjuvazinin siyasal kurumsallaşmasının ürünü olduğudur. Çalışma nitel ve betimleyici bir yöntem benimsemekte; elde edilen bulgular, çevrenin merkeze dönüşümünün demokratikleşmeye değil iktidarın tekelleşmesine yol açtığını ortaya koymaktadır.
This study examines the political transformation that gave rise to the AK Party government, drawing on Edward Shils’s center- periphery framework and Şerif Mardin’s adaptation to Turkey. The central question is: How did the geographic shift of the economic center restructure center-periphery relations and enable the AK Party’s rise? The core argument holds that the AK Party’s ascent reflects not merely a cultural-ideological shift but the political institutionalization of a new Anatolian bourgeoisie emerging from post-1980 economic liberalization. Adopting a qualitative-descriptive method, the study finds that the periphery’s rise to the center produced monopolization of power rather than democratization.